курсовая часть 2

Процесс общения обуславливается многими факторами. К ним относятся: обстановка, в которой происходит общение, атмосфера общения, типы личности говорящих и их качества, склад характера собеседников, их степень близости, наличие интереса к теме разговора и многие другие. Этот список можно продолжать до бесконечности и так и не перечислить всех факторов, которые тем или иным образом могут оказать влияние на ход общения. Собеседник может не уметь слушать или говорить на неинтересующую партнера тему. Он может быть интровертом или экстравертом, а может быть и эмпатийной личностью. В любом случае – каждый может научиться быть хорошим собеседником и найти общий язык с человеком, обладающим любыми качествами и характеристиками. Навыки общения не являются врожденной особенность, но они приобретаются в процессе социализации.

Общение — это не механический процесс. Поэтому не исключено влияние различных факторов на этот процесс. Факторы могут быть как внешними, так и внутренними. Ими могут быть личность партнера, обстановка общения, отношения, в которых находятся парнтеры, внешняя ситуация, в которой происходит процесс общения, социально-психологические особенности коллектива, наличие общего тезауруса у партнеров.

При написании данной курсовой работы использовалась следующая литература: Е. П. Ильин «Психология общения и межличностных отношений», Горбунова М. Ю. «Социальная психология», К. Мангейм «Идеалогия и утопия» и мн. др.

Объект: межличностные отношения

Предмет: социально-психологические особенности межличностного общения

Цель работы: исследовать социально-психологическую составляющую межличностного общения. Для достижения поставленной цели необходимо решить следующие задачи:

Дать определение межличностному общению;

Рассмотреть социально-психологические особенности межличностного общения;

Выявить основные принципы социально-психологического механизма общения между людьми и малыми социальными группами;

Провести социальное исследование на тему «Активность современной молодежи в общении ».

Исследование в данной курсовой работе проводилось с помощью опроса (анкетирования).

ГЛАВА 1.

СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ МЕЖЛИЧНОСТНОГО ОБЩЕНИЯ

Определение общения

Общепринятого определения для общения в социальной психологии, как такового, не существует. Каждый автор определяет его по-своему, но, в основном, общению дают описательные определения, которые указывают на функции, способы и стороны общения. Как пример, можно рассмотреть определение А. И. Волковой: «Общение – это сложный и многогранный процесс, который может выступать в одно и то же время и как процесс взаимодействия индивидов, и как процесс обмена информацией, и как отношение людей друг к другу, и как процесс взаимовлияния друг на друга, и как процесс переживания и взаимного понимания друг друга». Определение весьма безличное и отнюдь не научное, но, тем не менее, дает представление о том, что такое общение. Далее рассмотрим определение, которое дано в «Новой философской энциклопедии» под редакцией В. С. Степина: «Общение – это процесс взаимосвязи и взаимодействия обществ, субъектов (классов, групп, личностей), в котором происходит обмен деятельностью, информацией, опытом, способностями, умениями и навыками, а также результатами деятельности; одно из необходимых и всеобщих условий формирования и развития общества и личности». Это определение дает еще больше информации. Теперь мы можем увидеть, что общение – это не только обмен информацией, чувствами и опытом, но это еще и способ обмена навыками, опытом и способностями, то есть, общение здесь рассматривается как инструмент личностного роста, как необходимый атрибут социализации в обществе. Ведь, действительно, общение – это настолько широкое понятие, что в него можно вложить практически любое взаимодействие между индивидами и социальными группами. Здесь необходимо сделать небольшую ремарку: есть разница между общением и коммуникацией. Чтобы конечно убедиться в том, что такое общение и какие способы передачи информации оно в себя включает, нужно определить и коммуникацию. Итак, согласно тому же энциклопедическому словарю, «коммуникация, – это (от лат. commuriicatio — сообщение, передача), общение, обмен мыслями, сведениями, идеями и так далее; а также передача того или иного содержания от одного сознания (коллективного или индивидуального) к другому посредством знаков, зафиксированных на материальных носителях. Как научная коммуникация, так и коммуникация в других сферах (например, в искусстве, литературе, бытовых или производственных отношениях) представляет собой социальный процесс, отражающий общественную структуру и выполняющий в ней связующую функцию».

Исходя из всех определений, рассмотренных выше, можно сделать заключение, что коммуникации я и общение – это, если не один и тот же феномен, то очень близкие и схожие, по сути, явления. Но, все же, есть между ними различия, иначе, социология не разделила бы эти определения. В целом – различие заключается в том, что коммуникация – это способ общение. И, если общение – это передача информации в виде слов, звуков, знаков и так далее, то коммуникация – это способ передачи информации. Таким образом. Коммуникация может быть вербальное (осуществляется посредством речи) и невербальной (жесты, мимика, позы, кожные реакции, тембр голоса, диапазон, тональность, включение в речь пауз и других средств, таких как покашливание, смех, плач, прикосновения, пожатие руки, объятия, поцелуи, приятные и неприятные запахи окружающей среды; искусственные и естественные запахи человека и тому подобное). При любом общении возникает коммуникативный процесс, в ходе которого информация поступает от одного сознания к другому.

Итак, понятие общения настолько обширно, что его, по праву. Можно назвать основой процесса социализации. Ведь, благодаря общению происходит обмен информацией, навыками, умениями и опытом. Все, что содержится в опыте других людей и целых общественных групп, весь их опыт и все знания мы можем перенять посредством общения. Именно оно [общение] и является отправным пунктом нашего личностного роста, нашего развития. Это способ перенять опыт других, осуществив коммуникацию.

Средства общения

Средства общения бываю речевыми и неречевыми. Е. П Ильин в своей книге «Психология общения и межличностных отношений» приводит классификацию которая наглядно и структурировано отображает основные средства межличностного общения. Согласно этой таблице, средства общения делятся на речевые и неречевые. Речевые средства общения – это монолог (рассказ, выступление, доклад, лекции, команды) и диалог (свободный диалог и направленный диалог). К неречевым средствам относятся жесты, мимика, предметы, действия, коды и символы.

Речь является вербальным средством общения и определяется как процесс использования языка в процессе общения между людьми. Она является важным способом передачи информации. Без нее человек не мог бы получать и передавать основное количество информации, особенно ту, что несет большую смысловую нагрузку или фиксирует в себе то, что невозможно воспринять с невербальной коммуникации (абстрактные понятия, непосредственно не воспринимаемые явления, законы, правила и т.п.). Без письменной речи человек был бы лишен возможности узнать, как жили, что думали и делали люди предыдущих поколений. У него не было бы возможности передать другим свои мысли и чувства. Благодаря речи как средству общения индивидуальное сознание человека, не ограничиваясь личным опытом, обогащается опытом других людей, причем в гораздо большей степени, чем это может позволить наблюдение и другие процессы неречевого, непосредственного познания, осуществляемого через органы чувств: восприятие, внимание, воображение, память и мышление. Через речь психология и опыт одного человека становятся доступными другим людям, обогащают их, способствуют их развитию.

По своему жизненному значению речь имеет полифункциональный характер. Она является не только средством общения, но и средством мышления, носителем сознания, памяти, информации (письменные тексты), средством управления поведением других людей и регуляции собственного поведения человека. Соответственно множеству ее функций речь является полиморфной деятельностью, т.е. в своих различных функциональных назначениях представлена в разных формах: внешней, внутренней, монолога, диалога, письменной, устной и т.д. Хотя все эти формы речи взаимосвязаны, их жизненное назначение неодинаково. Внешняя речь, например, играет в основном роль средства общения, внутренняя — средства мышления. Письменная речь чаще всего выступает как способ запоминания информации. Монолог обслуживает процесс одностороннего, а диалог — двустороннего обмена информацией.

Важно отличать язык от речи. Их основное различие заключается в следующем. Язык - это система условных символов, с помощью которых передаются сочетания звуков, имеющие для людей определенные значение и смысл. Речь же — это совокупность произносимых или воспринимаемых звуков, имеющих тот смысл и то же значение, что и соответствующая им система письменных знаков. Язык един для всех людей, пользующихся им, речь является индивидуально своеобразной. В речи выражается психология отдельно взятого человека или общности людей, для которых данные особенности речи характерны, язык отражает в себе психологию народа, для которого он является родным, причем не, только ныне живущих людей, но и всех других, которые жили раньше и говорили на данном языке.

Психология общения

Конечно, общение — это не чисто механический процесс. Поэтому не исключено влияние различных факторов на этот процесс. Факторы могут быть как внешними, так и внутренними. Ими могут быть личность партнера, обстановка общения, отношения, в которых находятся парнтеры, внешняя ситуация, в которой происходит процесс общения, социально-психологические особенности коллектива, наличие общего тезауруса у партнеров.

Также очень важно умение слушать собеседника. Ведь кому захочется говорить с тем, кто не умеет слушать? Слушание – это восприятие, осмысление и понимание того, что говорит собеседник. Когда мы невнимательно слушаем собеседника, один из этих психических процессов нарушается. Поэтому «слушать» и «слышать» — не одно и то же. «Талантом собеседника отличается не тот, кто охотно говорит сам, а тот, с кем охотно говорят другие», — говорит Лабрюйер. Именно поэтому общение иногда бывает неэффективным за счет «неслушания» собеседника.

Психологически человек устроен так, что больше обращает внимание на то, что соответствует его интересам и потребностям. А собеседники очень часто говорят только о том, что интересно им самим. В этом и заключается проблема общения: если собеседник говорит только о том, что интересно ему, то он обеспечивает себе отсутствие интереса со стороны реципиента его речи. Иногда это приводит к тому, что диалог превращается в скучный монолог, основанный на интересах и потребностях говорящего, но не представляющий ценности и не имеющий значимости для того, кто, по сути, должен быть слушателем.

Для того, чтобы стать хорошим собеседником нужно, во-первых, принять тот факт, что люди любят говорить о том, что соответствует их интересам и потребностям, а, во-вторых (что не менее важно), научиться «слушать». Существует несколько техник «эффективногослушания». Одна из них приведена в приложении 2 данной работы.

Не стоит забывать, что, слушая, надо:

Забыть личные предубеждения против собеседника.

Не спешить с ответами и заключениями.

Разграничивать факты и мнения.

Следить за тем, чтобы ваша речь была предельно точной и ясной.

Быть беспристрастным в оценке того, что вы услышали от собеседника.

Действительно слушать, а не просто делать вид, что слушаете.

Вступая в беседу не думать, что уже имеешь непоколебимую позицию.

Настроить себя на волну внутренней заинтересованности в том, что говорит собеседник.

За время беседы постараться несколько раз мысленно обобщить услышанное.

Помимо умения слушать, на процесс общения также влияет и манера говорить. Этот фактор относится к невербальной коммуникации и несет в себе больше информации, чем слова. Считается, что тон при обращении имеет гораздо большее значение, чем, то, что говорит человек. Тон обращения может быть нежным, спокойным, непоколебимым, властным, грубым. Также влияет и дистанция, на которой находятся собеседники. В социологии и психологии выделяют 4 расстояния между говорящими: интимная, личная, социальная и публичная. Первые две свидетельствуют о том, что общающиеся уже близки друг с другом, вторые две используются в официальном общении и в общении между не очень близкими людьми или просто знакомыми.

Также во время разговора не рекомендуется смотреть на посторонние предметы: это отвлекает собеседника. И, конечно, не следует прерывать партнера, пока тот не закончит говорить. Манера общения зависит от того, кем является собеседник; какой у него возраст, пол, социальный статус.

«Надобно сказать, что у нас на Руси, если не угнались еще кой в чем другом за иностранцами, то далеко перегнали их в умении обращаться. Пересчитать нельзя всех оттенков и тонкостей нашего обращения… Француз или немец век не смек нет и не поймет всех его особенностей или различий. Он почти тем же голосом и тем же языком станет говорить и с миллионщиком, и с мелким табачным торгашом, хотя, конечно, в душе поподличает в меру перед первым. У нас не то. У нас есть такие мудрецы, которые с помещиком, имеющим двести душ, будут говорить совсем иначе, нежели с тем, у кого их триста…»

Некоторые свойства личности существенно влияют как на цели и процесс общения, так и на его эффективность. Одни из них способствуют успешному общению (экстравертированность, эмпатийность, толерантность, мобильность), другие его затрудняют (интровертированность, властность, конфликтность, агрессивность, застенчивость, робость, ригидность).

Для большего понимания важности типа личности собеседника и его качеств, хочу привести отрывок из книги Е. П. Ильина «Психология общения и межличностных отношений», в котором описано одно из самых влияющих на способности к общению качеств личности – эмпатии:

«Эмпатия (от греч. pathos — «сильное и глубокое чувство, близкое к страданию», — префикс, означающий «направление внутрь») — такое духовное единение личностей, когда один человек настолько проникается переживаниями другого, что временно отождествляется с ним, как бы растворяется в нем. Эта эмоциональная особенность человека играет большую роль в общении между людьми, в восприятии ими друг друга, установлении взаимопонимания. Л. Н. Толстой считал, например, что лучший человек живет своими мыслями и чужими чувствами, а худший — своими чувствами и чужими мыслями. Посредине писатель располагал все разнообразие человеческих душ. По мнению Т. П. Гавриловой (1981) и других психологов, эмпатия может проявляться в двух формах — сопереживания и сочувствия. Сопереживание — это переживание субъектом тех же чувств, которые испытывает другой. Сочувствие — это отзывчивое, участливое отношение к переживаниям, несчастью другого (выраже ние сожаления, соболезнования и т. п.). Первое, считает Т. П. Гаврилова, основано в большей мере на своем прошлом опыте и связано с потребностью в собственном благополучии, с собственными интересами; второе основано на понимании неблагополучия другого человека и связано с его потребностями и интересами. Отсюда сопереживание более импульсивно, более интенсивно, чем сочувствие. Мне все же представляется, что сочувствие не всегда отражает эмпатию, оно может выражаться даже бесстрастно, просто из вежливости («да, я понимаю, что это неприятно, но меня это не касается, не трогает»). Кроме того, Л. П. Калининский с соавторами (1981) считают, что при разделении эмпатических реакций вернее было бы говорить не столько о критерии разнонаправленности потребностей, сколько о степени эмоциональной вовлеченности своего Я во время такой реакции. Они полагают, что сопереживание является больше индивидным свойством, так как связано с такой типологической особенностью, как слабость нервной системы, а сочувствие — личностным свойством, которое формируется в условиях социального обучения. Т. П. Гаврилова обнаружила, что сопереживание, как более непосредственная концентрированная форма эмпатии, характерно в большей степени для младших школьников, а сочувствие, как более сложная, опосредованная нравственным знанием форма эмпатического переживания, — для подростков. Чаще выражаетсясочувствие, чем сопереживание».

Классификация типов отношений

Существуют различные виды отношений, вернее, стороны единого предметного отношения, определяемые многосторонней возможностью реакций человека и многосторонностью объектов. Но две основные стороны отношения глубоко коренятся в филогенетическом и историческом прошлом человека. Они представляют основу положительного или отрицательного активного избирательного отношения человека, основу в подлинном смысле тенденции (от латинского слова tendere — напрягать), напряженной направленности психической активности человека. От простого положительного или отрицательного хемотаксиса, через инстинкты (сложные безусловные рефлексы), до сложных влечений и потребностей человека мы устанавливаем качественное многообразие этих жизненных тенденций. В этом ряде эволюционных ступеней (в отличие от биологизаторского стремления видеть в простом и сложном тождественное) советская психология подчеркивает их качественное различие и общественно-историческую, а не просто биологическую природу потребностей человека. Потребности — это одна сторона основного отношения. Скорее всего ее можно определить как конативную (от латинского слова сопаге — стремиться, домогаться) тенденцию овладения. На ранних (примитивных) стадиях развития отношения носят еще недифференцированный характер. В процессе развития уже на уровне бессознательных отношений высокоорганизованного животного (собака, обезьяна) вычленяется вторая сторона первоначального двуединого отношения — эмоциональное отношение привязанности, любви, симпатии и их противоположности — неприязни, вражды, антипатии.

На базе этих двух основных сторон, или видов, отношений возникают другие виды, имеющие особые генетические корни и выступающие у человека благодаря высокому развитию его интеллекта как относительно самостоятельные образования. Сюда прежде всего следует отнести интересы, привлекающие большое внимание педагогов и психологов. Усилие в отношении к учебным обязанностям является частной формой усилий человека, вытекающих из ответственного отношения к своим обязанностям, характеризующим морально-правовые отношения человека. Ответственное отношение к своим обязанностям, формируясь в процессе взаимодействия людей, выполнения требований родителей, учителей, начальников, перерастает во внутренние образования, такие, как долг, совесть. Моральное формирование личности основывается не только на требованиях, но и на знании образцов и на процессе сопоставления своих действий и поступков с образцами, с оценкой. Этот внутренний процесс приводит к образованию оценочных отношений, определяющих этические, эстетические, юридические и другие критерии поступков и переживаний человека.

Соответственно формированию этических оценок и связанной с этим критикой себя и других возникает требовательность, или требовательное отношение к окружающим и к самому себе. Отсюда же вытекает и особый вид этического отношения к другому человеку — уважение в положительном случае и пренебрежение или презрение в противоположном случае. Значение этих явлений во всех сторонах жизни, в частности в области школьных взаимоотношений между учащимися, отношений к учителю, его авторитету, достаточно ясно.

Этапы развития отношений

Отношения как сознательные избирательные связи являются продуктом индивидуального развития. В сущности вопрос о развитии человека неразрывно связан с формированием его отношений. Здесь мы сталкиваемся с труднейшими вопросами, которые поднимались и раньше, но освещались несколько иначе. С момента рождения формируются реакции ребенка… В два года можно отметить, правда, еще неустойчивые, но определенные реакции, сопровождаемые словами: «хочу — не хочу», «интересно — неинтересно», «люблю — не люблю». Речь идет, конечно, не о том, что ребенок понимает смысл этих слов, а о том, что смысл его реакции находится в соответствии со смыслом этих слов. Исследования на детях дошкольного возраста позволяют выявить характерные особенности этого периода. Здесь уже можно говорить о выраженных и определенных отношениях, среди которых отчетливее всего выступают отношения к родителям, к детям, к воспитателям, к играм. Отдельные стороны отношений даже в этом возрасте выступают как черты характера: самостоятельность, инициативность, добросовестность, общительность. В этом периоде развития отношения характеризуются ситуативной мобильностью, легко меняются контрастно под влиянием преходящего эмоционального состояния. Они тесно слиты с поступком и реакцией. Характер и уровень развития отношений определяются в этом возрасте прежде всего взрослыми (родителями, воспитателями). Изменения в положении ребенка в школьном возрасте влекут за собой, помимо функционального развития, обогащения опыта и многообразия отношений, новый момент -внесемейные обязанности и обязательный учебный труд. На новую ступень поднимается управление своими действиями и структура отношений, определяемая требованиями объективной необходимости. Формирование принципов, принципиальных отношений и поведения, убеждений и идеалов характеризует развитие отношений в старшем школьном возрасте. Высший уровень развития идейного и принципиального поведения является следствием не столько функционального развития, сколько общественной структуры, условий общения и общественного воспитания.

Неформальное общение и его особенности:

Параллельно с официальной формальной системой коммуникаций сосуществует и неформальная. Неофициальная информация распространяется, как правило, устно, однако встречаются и коммуникации в письменной форме. Иногда используются написанные вручную или напечатанные записки, но в современном электронном офисе эти сообщения обычно высвечиваются на экранах компьютеров, создавая новую эру «электронного неформального общения», существенно повышая скорость распространения информации. К характерным особенностям неформального общения относится: большая часть передаваемой по нему информации является достоверной; данное общение является устойчивым каналом обратной связи, по которому к управленцам поступают значительные объемы информации о сотрудниках организации и их деятельности, а работникам оно позволяет интерпретировать поведение руководства. Основной проблемой неформального общения является передача слухов.

Сравнительная характеристика межличностного отношения:

Межличностные отношения – это социально-психологические отношения конкретных, «живых» людей, конструирующих свое поведение или на индивидуальном или межгрупповом уровне организации своего поведения.Важнейшая специфическая черта межличностных отношений –эмоциональная основа. По набору чувств можно выделить две большие группы:

1) конъюнктивные – сюда относятся разного рода сближающие людей, объединяющие их чувства. Стороны демонстрируют готовность к сотрудничеству, к совместным действиям.

2) дизъюнктивные чувства – сюда относятся разъединяющие людей чувства, не возникает желания к сотрудничеству.

Задача межличностных отношений – вклад в единство социальной системы и стремление к ее преобразованию и формированию новой системы.Формирование межличностных отношений происходит в процессе общения субъектов, что собственно и является главной целью общения в отличие от деятельности, направленной, в первую очередь, на преобразование объекта внешней реальностиИнтерактивная сторона общения – это условный термин, обозначающий характеристику тех компонентов общения, которые связаны со взаимодействием людей, с непосредственной организацией их совместной деятельности. Принципы такой организации мы рассматривали при изучении проблемы взаимодействия.Большую роль в формировании межличностных отношений играет также проблема психофизиологической совместимости индивидов. Но это относится к иным отраслям психологической науки.

Человек вступает в общение всегда как личность и воспринимается партнером по общению также как личность. При общении происходит формирование представления о себе через представление о другом, причем каждый индивид «соотносит» себя с другим не абстрактно, а в рамках той социальной деятельности, в которую включено их взаимодействие. Значит, при построении стратегии взаимодействия каждому приходится принимать в расчет не только потребности, мотивы, установки другого, но и то, как этот другой понимает мои потребности, мотивы, установки. То есть межличностные отношения обязательно носят взаимный характер.

Комплексные трудности в общении:

Трудности в общении могут быть вызваны четырьмя основными группами причин. К ним относятся:

неадекватная оценка партнера по общению;

неадекватная самооценка;

использование неподходящих для данной ситуации способов общения;

постановка нереальных целей общения.

Трудности, вызванные первыми двумя группами причин, чаще всего являются субъективными, в то время как вторая группа причин обычно приводит к возникновению трудностей объективного характера.Как решать проблемы в общении? Решение любой проблемы начинается с определения ее причин. Вам нужно понять, что именно вызывает ваши трудности в общении, а уже потом бороться с ними — если это в ваших силах. Вы можете справиться с трудностями, за которые несете ответственность лично вы или оба собеседника, но если проблемы вызваны поведением второго собеседника, вы мало что сможете сделать, если он сам не захочет пойти вам навстречу.Очень сложно дать универсальный совет тем, кто хочет справиться с трудностями в общении.

Список проблем, возникающих в процессе общения, и их причин очень длинный, каждой из проблем можно посвятить отдельную статью. Кому-то нормально общаться мешает застенчивость, а кому-то — излишняя болтливость. Кто-то не умеет кратко и четко формулировать свои мысли, а у кого-то плохо получается слушать и слышать собеседника. С каждой из этих проблем нужно бороться по-своему.

Если говорить в общем, то для того чтобы избежать большинства трудностей в общении, нужно развивать свое умение общаться. Общение — это не просто взаимный обмен фразами; очень большое значение имеет невербальная составляющая общения — не то, что говорят собеседники, а то, как они это говорят. Поза, жесты, мимика, интонации — все это оказывает большое влияние на исход общения. Часто трудности в общении возникают потому, что один или оба собеседника пренебрегаютэлементарными правилами ведения беседы, начиная с выбора темы разговора и грамотностью и чистотой речи. Эти правила кажутся чем-то само собой разумеющимся, и именно поэтому о них часто забывают.

Чтобы предотвратить барьеры в общении, важно помнить, что в коммуникации принимают участие как минимум два человека, а успех общения зависит от всех собеседников. Успешное общение строится на уважении к партнерам по коммуникации — это самое главное, о чем вам нужно помнить.

Перечисленные выше советы касаются в основном объективных трудностей. Субъективные проблемы в общении, как мы уже говорили, у каждого свои, поэтому и подход к их решению должен быть индивидуальным. Если вы не можете справиться со своими проблемами самостоятельно, не бойтесь обратиться к специалисту: умение попросить помощи — вовсе не признак слабости, как многие думают. Для того чтобы осознать свою проблему и взяться за ее решение, нужна немалая смелость.

Уровни общения:

На конвенциональном уровне происходит наиболее полноценное человеческое общение. Конвенция (соглашение) – это свод правил поведения, большей частью неписаных, но все же передаваемых из поколения в поколение, потому что в этих правилах закреплен уговор друг с другом относительно того, какие формы поведения, согласно коллективному опыту, наиболее применимы для субъекта и для общества.

Фазы общения:

I. Человек испытывает потребность в контакте, у него возникает установка на внешнюю коммуникацию, усиленная тем, что имеется реальный партнер. Человек интуитивно готовится к пристройке “рядом”: он будет то говорить, то слушать. И даже если человек не испытывает потребности в контакте, а у другого она есть, он вежливо и с пониманием переключится на него. Эти оба варианта говорят о культуре контакта, о коммуникативной грамотности.

II. Задача уловить актуальную роль партнера и уловить собственную актуальную роль его глазами.

III. Взаимодействие в этой фазе не обязательно протекает гладко, но чаще выбирается путь конгруэнции (взаимосогласия), т. е. подтверждения взаимных ролевых ожиданий.

IV. Взаимодействие протекает в духе равноправия партнеров и их обостренного внимания друг к другу: “ну, счастливо!”, “интересно было побеседовать!”, “знаете, я все же останусь при своем мнении…”, “всего доброго, интересно было побеседовать”. Конвенциональный уровень общения можно считать оптимальным для разрешения проблем любого плана. Рассмотрим уровни общения, находящиеся ниже конвенционального. Для человека, опустившегося на примитивный уровень общения, собеседник не партнер, а предмет, нужный или мешающий. Пристройка осуществляется “снизу” или “сверху”. Если на такое общение реагировать так же примитивно, значит расписаться в собственной беспомощности; здесь надо хладнокровно проучить человека, но не унизить. На манипулятивном уровне партнер – соперник в игре, которую непременно надо выиграть. Выигрыш означает выгоду если не материальную или житейскую, то, по крайней мере, психологическую. Психологическая выгода, с точки зрения манипулятора, заключается в том, чтобы надежно пристроится к партнеру “сверху” и иметь возможность безнаказанно наносить ему уколы. Общение, изначально ориентированное на такого рода выигрыш, называется манипуляцией. Противоманипулятивная защита или антиманипулятивный блок требуют от личности большой зрелости и выдержки (встречаются неглупые и честные люди, позорно пасующие перед манипулятором). Главное здесь – выйти из “игры”.Манипуляторами могут быть люди, глубоко неудовлетворенные жизнью, несчастливые, и воспитанному человеку приходится подчас закрывать глаза на нечестным путем вызванные “поглаживания”.Стандартизованный уровень – контакт “масок”. маску часто надевают люди чересчур застенчивые, не уверенные в себе.

Фазы общения:

I. Подлинного стремления к контакту не возникает из-за чувства обиды и недоверия, страха перед общением, лени в отношении общения, безразличия к другим, усталости.

II. Выясняется, насколько опасен партнер, т. е. насколько он желает снять с вас “маску”. И не видно ли ему что-то еще, кроме “маски”.

III. “Маска” как бы заостряется.

IV. Отключение какое-то “деревянное”, неэмоциональное, излишне церемонное.

Следующие уровни общения можно назвать уровнями общения высшего порядка или высшего качества, хотя и весьма условно, поскольку в реальной жизни имеют место все уровни общения.

Игровой уровень:

Фазы общения:

I. Между партнерами возникает бульшая заинтересованность, чем на конвенциональном уровне, появляется интерес, симпатия к человеку. На этот уровень мы выходим с теми людьми, которых хоть немного знаем и с которыми нас связывает определенное хорошее чувство.

II. Лучше всего раскрывается специфика этой фазы через психологию влюбленности.

III. Субъекту хочется быть все более и более интересным для своего партнера.

IV. Не требуется особого исполнения прощальных ритуалов, достаточно жеста, взгляда, чтобы партнеры поняли друг друга. Владение игровым уровнем контакта требует немалого артистизма, духовной утонченности. В этом может быть заключена древняя загадка того, что называется обаянием человека.

Огромна роль игрового общения в преподавательской деятельности.Деловой уровень подразумевает не просто деловые контакты как род человеческих занятий. Реальные деловые контакты совсем не обязательно протекают на деловом уровне, нередко они выглядят как общение на манипулятивном или стандартизованном уровне.

Фазы общения:

I. Собеседнику обеспечивается возможность пристройки “рядом”, но, кроме этого, собеседник вызывает особый интерес как участник коллективной деятельности, как человек, который может помочь или тот, кому необходима ваша помощь в интересах общего дела. Возникает радость от совместной работы.

II. Здесь внимание привлекает не столько ролевой веер собеседника, сколько степень его умственной и деловой активности, его включенность в общую задачу. Поэтому люди подчас забывают о том, как они выглядят со стороны, главное – дело. То же самое происходит и в третьей фазе (III).

Такое качество возникает из-за того, что личности, отодвинутые назад, здесь тем не менее соприкасаются и при всем возможном их несходстве объединяются общим делом, общей заботой, совместным частным поиском истины или поиском выхода из трудных положений. Происходит это сближение без специальных усилий партнеров и даже в обход их сознания. Общение на игровом уровне – празднично, а на деловом оно много будничнее, зато глубже, серьезнее.IV. Здесь нет места церемонности, пышности в выражении чувств, но за внешней сдержанностью чувствуется теплота.

Духовный уровень – высший уровень человеческого общения. Для любой фазы контакта характерно восприятие партнера как носителя духовного начала, и это пробуждает в нас чувство сродни благоговению. Ни образование, ни возраст роли не играют, если в человеке есть “искра божья”. М. Твен чутко заметил: “С крупным человеком и вы чувствуете себя крупнее, а ничтожество обязательно даст вам понять, какое вы сами ничтожество. Ценя духовное начало в другом, мы развиваем его и в себе”.

Фазы общения:

I. Вместе с интересом и симпатией к партнеру есть вера в возможность приблизиться в беседе с ним к постижению высочайших ценностей человечества. Собеседник любим нами уже за то, что с ним можно оторваться от обыденной работы своего сознания. Любовь настраивает нас на своего рода пристройку “снизу”, и это взаимно.

II и III. Собеседники чрезвычайно чувствительны к душевному состоянию друг друга, к малейшему повороту мысли друг друга, заканчивают фразу, начатую другим. Оба высоко спонтанны (открыты, порывисты) и побуждают друг друга к спонтанности.

Теории межличностного взаимодействия

Когда мы обращаемся к кому-то с вопросом или просьбой, приказываем, объясняем или описываем что-то, то есть, иными словами, вступаем с человеком в процесс общения, мы ставим себе целью оказать нужное нам воздействие на человека.

Цели общения отражают потребности совместной деятельности людей. Это не исключает случаев пустой болтовни, так называемого фатического общения, бессодержательного использования коммуникативных средств с единственной целью поддержания самого процесса общения. Общение имеет или, во всяком случае, предполагает некоторый результат – изменение поведения и деятельности других людей. Такое общение выступает как межличностное взаимодействие, то есть совокупность связей и взаимовлияний людей, складывающихся в процессе их совместной деятельности. Межличностное взаимодействие представляет собой последовательность развернутых во времени реакций людей на действия друг друга.

Теория социального обмена по Дж. Хомансу:

Джорж Касман Хоманс пытался создать теорию, которая смогла бы объяснить социальные явления. Он считал, что изменение взгляда на социальное действие поможет изменить взгляд на социальную систему. Социальные системы Дж. Хоманса состоят из людей, которые находятся в непрерывных процессах нематериального и материального обмена друг с другом и которые могут быть объяснены пятью взаимосвязанными положениями, основанными на психологическом бихевиоризме:

Положение успеха: заключается в том, что все действия человека подчинены основному правилу: чем чаще отдельное действие личности вознаграждается,тем чаще он стремится производить это действие.

Положение стимула. Оно описывает отношения между стимулом успешного действия и его повторением. Если какой-либо стимул (или совокупность стимулов) привели к действию, которое оказалось успешным, то в случае повторения этого стимула или подобного ему, личность будет стремиться повторить действие.

Положение ценности: определяет, что чем более ценно для личности достижение определенного результата, тем больше он будет стремится произвести действие, направленное на его достижение.

Положение “насыщения-голодания”. Определяет, что чем чаще в прошлом личность получала особое вознаграждение, тем менее ценным будет для него повторение подобной награды.

Положение “агрессии-одобрения”. Определяет, что если человек не получает вознаграждения, на которое он рассчитывал, или получает наказание, которого не предполагал, то он стремится продемонстрировать агрессивное поведение, и результаты такого поведения становятся для него более ценными. Наоборот, если человек получает ожидаемое вознаграждение, особенно если оно больше, чем то, на которое он рассчитывал, или не получает наказание, которое он предполагал, то он стремится демонстрировать одобряемое поведение и результаты такого поведения становятся для него более ценными.

Этот набор из пяти положений, которые Дж. Хоманс предпочитает рассматриватъ как систему, по его мнению, объясняет, почему человек действует так ли иначе в любой ситуации. Более того, Дж. Хоманс пытается экстраполировать эти положения на объяснение всех социальных процессов. Для объяснения социальной стратификации Дж. Хоманс вводит еще один принцип — принцип дистрибутивной (распределительной) справедливости. Суть этого принципа состоит в том, что любое отношение обмена стремится к тому, чтобы награды участников были пропорциональны их затратам, что неизбежно порождает дифференциацию индивидов. Отсюда, социальное неравенство естественно и справедливо, поскольку отражает пропорции личных вкладов индивидов общественное целое.

Таким образом, теория социального обмена Дж. Хоманса представляет собой очень рационализированную модель человеческого поведения, детерминированного внешними обстоятельствами и внутренними мотивами. Рациональность действия при этом заключена не в сознательном выборе людей, а в следовании правилам социального обмена, и, следовательно, свобода человека оказывается лишь “иллюзией выбора”, подчиненного психологическим правилам.

Теория управления впечатлениями (Эрвин Гофман)

Эрвин Гофман (1922-1982) воплотил в социологической теории шекспировскую строфу: «Весь мир театр, и люди в нем актеры». Социодраматический подход является версией символического интеракционизма. Гофман понимал социальное «Я» не как собственность актера, а как продукт театрализованноговзаимодействия между исполнителями и публикой. Также как в театре, в социальной жизни важны костюмы, в которых мы играем роли, реквизит сцены, декорации. Но главная роль, конечно, принадлежит нашим партнерам по сцене и публике. Когда индивиды взаимодействуют, они хотят изобразить определенное понимание своего «Я», которое будет принято другими. Однако они понимают, что часть аудитории или неудачные партнеры могут сорвать спектакль. Социальные ситуации – это драмы в миниатюре, по ходу действия которых люди стремятся создать определенное впечатление.

Э. Гофман указывает, что только путем воздействия на представление других людей о самом себе человек может надеяться прогнозировать или контролировать ситуации, в которых он может оказаться. Мы заинтересованы в том, чтобы представить себя другим людям в выгодном свете, чтобы у них сложилось о нас по возможности самое выгодное впечатление. Этот процесс Гоффман назвал управлением впечатлениями (impression management). В ходе этого процесса мы скрываем какие-то черты, а какие-то намеренно выпячиваем. К примеру, водитель такси может попытаться скрыть от пассажира тот факт, что он по ошибке везет его в противоположную сторону, а молодой профессор может потратить несколько часов на подготовку и «репетирование» первой своей лекции в надежде сразу же предстать перед студентами в качестве знающего и эрудированного человека.

Основной интерес его исследований был связан с элементами скоротечных встреч, возможностями, заложенными в моментальных столкновениях, то есть с социологией повседневной жизни. Для того, чтобы изучить и понять порядок таких социальных встреч, Гофман использовал драму как аналогию для их постановки, поэтому его концепцию называют иногда драматургическим подходом (или драматургическим интеракционизмом). Основная идея данного подхода состоит в том, что в процессе взаимодействия люди обычно разыгрывают друг перед другом своеобразные «шоу», режиссируя впечатления о себе, воспринимаемые другими. Социальные роли, таким образом, аналогичны театральным ролям. Люди проектируют собственные имиджи, причем обычно такими способами, которые как нельзя лучше служат их собственным целям. Регулирование взаимодействий между людьми основывается на выражении выгодных для них символических значений, и они нередко сами создают ситуации, в которых, как они считают, могут произвести наиболее благоприятное впечатление на других. Презентуя себя в повседневных ситуациях, мы — сознательно и бессознательно — передаем другим людям информацию.

Так, представление индивида включает в себя одежду (костюм), те или иные предметы, которые мы имеем при себе (реквизит), а также тон голоса и отдельные жесты (художественная манера). Кроме того, люди приспосабливают свое представление к среде (сцена). Так, мы можем громко шутить в ресторане, но понижаем голос при вхождении в церковь. Люди разрабатывают условия — бытовые или рабочие, чтобы вызвать в других желаемые реакции.С точки зрения Гофмана, человек предстает как художник, творец образов. Его жизнь — это производство впечатлений. Умение управлять впечатлениями и контролировать их — значит уметь управлять другими людьми. Такой контроль осуществляется с помощью вербальных и невербальных средств общения. Типичный пример — создание имиджа, реклама.

Восприятие и понимание в процессе общения

Социальная перцепция

В социальной психологии достаточно хорошо разработана проблема восприятия. Термин «социальная перцепция» означает социальное восприятие. Он впервые был введен американским психологом Лж. Бренером.

Когда Бренер называл восприятие «социальным», он обратил внимание на то, что, несмотря на все индивидуальные различия индивидов, существуют какие-то общие, вырабатываемые в общении, в совместной жизни социально-психологические механизмы восприятия. Брунер провел целую серию экспериментов по изучению восприятия и показал, что восприятие как предметов, так и других людей зависит не только от индивидуально-личностных, но и от социокультурных факторов. Социальная значимость или незначимость объекта может восприниматься неадекватно. Так, к примеру, дети из бедных семей воспринимали размеры монеток больше их реальных размеров, а дети из богатых семей — наоборот, меньше.

Также деформируются и образы людей (эксперимент, проведенный П. Уилсоном по определению роста человека, которого последовательно представляли в разных студенческих аудиториях как лаборанта, преподавателя, доцента, профессора; чем выше становился его социальный статус, тем более высокимон воспринимался).

Общение определяется сложившимся в восприятии представлением о партнере. Под восприятием в социальной психологии понимается целостный образ другого человека, формируемый на основе оценки его внешнего вида и поведения. Психологические исследования показали, что в основе восприятия незнакомых ранее людей и людей, с которыми уже имеется определенный опыт общения, лежат разные психологические механизмы. В первом случае восприятие осуществляется на основе психологических механизмов межгруппового общения, во втором — механизмов межличностного общения.

Процесс социальной стереотипизации

Суть стеретипизации заключается в том, что образ другого человека строится на базе тех или иных типовых схем. Под социальным стереотипом обычно понимается устойчивое представление о каких-либо явлениях или людях, свойственное представителям той или иной социальной группы. Очень важно для правильного понимания роли стереотипа в восприятии то обстоятельство, что любой социальный стереотип — это порождение и принадлежность группы людей, и отдельные люди пользуются им лишь в том случае, если они относят себя к этой группе.

Разные социальные группы, взаимодействуя между собой, вырабатывают определенные социальные стереотипы. Например, этнические или национальные стереотипы — представления о членах одних национальных групп с точки зрения других.

Формирование образа другого человека осуществляется тоже путем стереотипизации. Вопрос о том, насколько точным является первое впечатление, совсем не прост: с одной стороны, почти каждый взрослый человек, имеющий опыт общения, способен по внешности человека, его одежде, манере говорить и поведению достаточно точно определить многие его социально-психологические характеристики: психологические черты, возраст, социальный слой, примерную профессию. Но эта точность бывает только в нейтральных ситуациях. В других ситуациях человек может ошибиться. Это объясняется тем, что перед человеком никогда не стоит задача просто «воспринять» другого. Образ партнера, который создается при знакомстве, — это регулятор последующего поведения, он необходим для того, чтобы правильно и эффективно в данной ситуации построить общение. Наше общение строится существенно различным образом в зависимости от того, с кем мы общаемся. Для каждой категории партнеров есть разные «техники» общения, выбор которых определяется характеристиками партнера. Поэтому наиболее важные в данной ситуации характеристики — это те, которые позволяют отнести партнера к какой-то группе. Именно эти характеристики и воспринимаются достаточно точно.

Эти ошибки восприятия Обусловлены, в частности, действием некоторых факторов: превосходства, привлекательности и отношения к нам.

Фактор превосходства

Люди, вступающие в общение, не равны: они отличаются друг от друга по своему социальному статусу, жизненному опыту, интеллектуальному потенциалу и т.д. При неравенстве партнеров чаще всего применяется схема восприятия, которая приводит к ошибкам неравенства. В психологии эти ошибки получили название фактора превосходства.

Восприятие здесь осуществляется по следующей схеме: при встрече с человеком, превосходящим нас по какому-то важному для нас параметру, мы оцениваем его несколько более положительно, чем было бы, если бы он был нам равен. Если же мы имеем дело с человеком, которого мы в чем-то превосходим, то мы недооцениваем его.

Эта схема восприятия начинает работать не при всяком а только при действительно важном, значимом для нас неравенстве. Для того чтобы подействовал фактор превосходства, нам надо это превосходство сначала оценить. Для определения этого параметра в нашем распоряжении есть два основных источника информации:

- одежда человека, его внешнее оформление, включая такие атрибуты, как знаки отличия, очки, прическа, награды, драгоценности, а в определенных случаях даже такая «одежда», как машина, оформление кабинета и т.д.;

- манера поведения человека (как сидит, ходит, разговаривает, куда смотрит и т.д.).

Информация о превосходстве обычно так или иначе «закладывается» в одежду и манеру поведения, в них всегда есть элементы, свидетельствующие о принадлежности человека к той или иной социальной группе или его ориентации на какую-то группу. Эти элементы служат знаками групповой принадлежности и для самого носителя одежды и поведения, и для окружающих его людей. Понимание своего места в группе, в той или иной иерархии, а также положения других людей во многом определяют общение и взаимодействие. Поэтому выделение превосходства какими-то внешними, видимыми средствами всегда существенно.

Фактор привлекательности

Действие фактора привлекательности при восприятии человека – это то, что под его влиянием какие-то качества человека переоцениваются или недооцениваются другими людьми. Ошибка здесь в том, что если человек нам нравится (внешне),то мы начинаем приписывать ему другие положительные качества.

Например, в эксперименте учителям были предложены для оценки «личные дела» учеников и ставилась задача определить уровень интеллекта, планы на будущее, отношения со сверстниками. Секрет эксперимента состоял в том, что для оценки давалось одно и то же дело, но с разными фотографиями — красивых и некрасивых детей. Красивые дети получили более высокую оценку своих возможностей. Эти данные подтверждены и в эксперименте американского психолога А. Миллера, который, применив метод экспертных оценок, отобрал фотографии людей красивых, «обыкновенных» и некрасивых. Затем он показал эти фотографии испытуемым. В их оценке красивые превосходили некрасивых по всем параметрам.

Вывод: чем больше внешне привлекателен для нас человек, тем он кажется лучше во всех других отношениях; если наоборот, то и остальные его качества недооцениваются.

Фактор отношения к нам

Этот фактор действует таким образом, что люди, хорошо к нам относящиеся, оцениваются выше до которые к нам относятся плохо. Знаком отношения к нам, запускающим соответствующую схему восприятия, является все, что свидетельствует о согласии или несогласии партнера с нами.

Психологи, выявив мнения испытуемых по ряду вопросов, ознакомили их с мнениями по тем же вопросам, принадлежащим другим людям, и просили их

оценить эти мнения. Оказалось, что чем ближе чужое мнение к собственному тем выше оценка высказавшего это мнение человека. Это правило имело и обратную силу: чем выше оценивался некто, тем большее сходство его взглядов с собственным от него ожидали. Убежденность в этом предполагаемом «родстве души» была настолько велика, что разногласий с позицией привлекательного лица испытуемые попросту не замечали. Важно, чтобы во всем было согласие, и тогда включается схема восприятия по фактору отношения к нам.

Первое впечатление

Задачей первого впечатления является быстрая ориентировка в ситуации. Для людей как социальных существ главное — определение вопроса о групповой принадлежности партнера. Поэтому можно сказать, что первое впечатление почти всегда правильно. Ошибкой же является то, что стереотипизация вызывает определенную оценку и неизвестных еще пока свойств и качеств, что может привести к неадекватному общению в дальнейшем. В постоянном общении результаты первого впечатления продолжают действовать. Однако постоянное и длительное общение не может удовлетворяться тем списком приписываемых партнеру черт и свойств, которые сформировались при первом впечатлении.

ГЛАВА II.

ИССЛЕДОВАНИЕ НА ТЕМУ «АКТИВНОСТЬ СОВРЕМЕННОЙ МОЛОДЕЖИ В ОБЩЕНИИ»

Метод исследования – опрос (анкетирование)

Анкетирование - письменный опрос — разновидность метода опроса, при котором общение между социологом-исследователем и респондентом, являющимся источником необходимой информации, опосредуется анкетой. Анкета представляет собой тиражированный документ, содержащий совокупность вопросов, сформулированных и связанных между собой по определенным правилам. Анкета рассчитана либо на самостоятельное чтение и заполнение респондентом, либо на заполнение респондентом после вводного инструктажа, проводимого анкетером. По сравнению с интервью анкетирование имеет некоторые принципиальные особенности. Прежде всего меняется способ восприятия респондентом текста вопроса: в интервью — это восприятие устной речи в диалоге с интервьюером, в анкетирование — это восприятие письменного текста. Другая особенность анкетирования — это повышение самостоятельности респондента при заполнении анкеты. Процесс восприятия и понимания вопросов анкеты и техники ее заполнения, формирование ответов, аккуратность и полнота регистрации, отношение к опросу, искренность респондента становятся недоступными для внешнего наблюдения и неконтролируемыми в процессе опроса. Этими особенностями обусловливается возможное снижение качества получаемой информации: возрастание числа формальных и неискренних ответов, увеличение доли неответивших, снижение возврата анкет. Способы повышения качества информации в различных формах анкетирования имеют свои особенности, однако, общим условием повышения эффективности.

Анкетирование групповое - методическая и организационная разновидность письменного опроса (анкетирования), состоящая в одновременном заполнении анкет группой людей, собранных в одном помещении (аудитории) в соответствии с правилами выборочной процедуры. Эта разновидность анкетирования обозначается также терминами «групповой опрос», «аудиторный опрос». Анкетирование групповое проводится анкетерами в соответствии с требованиями, предусмотренными «Инструкцией анкетера». Оно может проводится по месту жительства респондентов, по месту работы, по месту учебы, в целевых аудиториях (в читальном зале библиотеки, на выставке, в кинотеатре и др.) Наиболее популярной формой является групповое анкетирование по месту работы и учебы.

Анкетирование индивидуальное не предусматривает общности места и времени при заполнении анкет совокупностью опрашиваемых. Анкетирование индивидуальное проводится чаще всего по месту жительства, когда анкетер, объяснив респонденту правила работы с анкетой, присутствует при заполнении и по мере надобности консультирует его по технике заполнения. Эта форма анкетирования увеличивает затраты времени на опрос по сравнению с групповым анкетированием, но обеспечивает контроль за правильностью отбора респондентов и полный возврат анкет. Анкетирование индивидуальное по форме сближается со стандартизированным интервью, когда интервьюер работает с закрытыми вопросниками без использования карточек.

Анкетирование почтовое предполагает рассылку анкеты по домашним или рабочим адресам с просьбой к респонденту вернуть заполненную анкету исследователю. Преимущества данного вида анкетирования связаны в основном с организационно-экономическими параметрами. Он экономичен: не требует подготовки штата анкетеров или интервьюеров, его стоимость сводится к тиражированию вопросника и почтовым расходам; оперативен: на стадии распространения анкеты работа состоит в отборе необходимого числа адресатов из избирательных списков или карточек адресов и оформлении почтовых отправлений. Недостатки почтового опроса связаны с качеством получаемой информации: отсутствие контроля за ситуацией заполнения анкеты; отсюда возможность вмешательства третьих лиц, группового заполнения анкеты, напр., семейное или в первичном коллективе; неполное или формальное заполнение анкет; технические ошибки при заполнении анкет; затягивание сроков возврата анкет; низкий процент возврата, ведущий к искажению параметров выборочной совокупности.

Анкетирование прессовое связано с изучением аудитории различных источников информации (газета, журнал, радио, телевидение) и основано на публикации (трансляции) текста анкеты, обращенной к потенциальным респондентам (читателям, зрителям, слушателям) с просьбой вернуть заполненную анкету к назначенному сроку. Достоинство этой разновидности опроса в его организационной простоте. Главным недостатком данного вида анкетирования является неуправляемый исследователем возврат анкет, отсутствие возможности получить репрезентативную информацию о генеральной совокупности.

Ход исследования

Проблема: Снижение активности современной молодежи в общении.

Цель исследования: исследовать с помощью анкетирования интересы современной молодежи в общении.

Для проведения исследования была составлена анкета следующего содержания:

С какими людьми Вы общаетесь?

С людьми моего круга (схожего социального статуса).

Готов к контактам с любым человеком!

Общаюсь только с теми, кто может быть мне полезен.

Избегаю общения: мне это неинтересно.

Насколько сильна Ваша потребность в общении?

Не испытываю потребности в общении.

Для меня важно лишь общение с близкими.

Я дискомфортно чувствую себя в одиночестве.

В разное время испытываю потребность и в общении и в уединении.

Ваша работа (вид деятельности) направлена на контакты с людьми?

В малой степени.

Я — руководитель.

Мне необходимо самостоятельно налаживать контакты.

Да. Но мое поведение мало влияет на эффективность работы.

Пользуетесь ли вы авторитетом?

Только по профессиональным вопросам

Ко мне обращаются за советом по самым различным вопросам

В целом — нет, но есть люди, которые мне очень доверяют

Обычно нет

Что вы делаете, если хотите познакомиться с кем-либо?

Чаще проявляю инициативу открыто

Ничего, жду, когда познакомятся со мной

Нахожусь поблизости, надеюсь на случайность

Я заманиваю, вынуждаю проявить инициативу

Подстраиваю «случайное знакомство»

Ищу контакт через третьих лиц

Использую любые доступные способы

С каким количеством людей вы любите общаться одновременно? 

Лучше с одним человеком уединенно

С несколькими людьми

Чем больше людей, тем лучше

Мне нравятся большие компании

Какие темы вы чаще обсуждаете с друзьями(можно выбрать несколько)? 

Последние события своей жизни

Знакомых

Политику

Экономику

Личные достижения

Работу

Противоположный пол

События в мире

Образование

Семья

Ваш пол 

Мужской

Женский

В исследовании принимали участие 46 человек в возрасте от 15 до 34 лет.

Исследование дало следующие результаты: 39% опрошенным работают в сфере общения с людьми. Большинство из них избегает общения с враждебными, неприятными и опасными людьми (см. прил.1). Далее, 47% респондентов при оценки своей потребности в общении считают, что в разное время она разная: иногда хочется побыть одному, а иногда быть с людьми (прил. 7). Также выявилось, что самый маленький процент людей ответил «не нуждаюсь в общении», «для меня важно общение лишь с близкими» ответило всего 13% и 26% чувствуют дискомфорт, когда находятся в одиночестве.

39% людей считают, что они пользуются авторитетом у других, в то время, как всего лишь 6% оценивают себя как неавторитетного человека.

На вопрос «с каким количеством людей Вы любите общаться одновременно» 45% ответили «по-разному», 23% любят общаться тет-а-тет, 13% — с несколькими людьми и всего 6% считают, что чем больше людей, тем лучше (прил. 6).

Также анкетирование показало, что больше всего люди любят обсуждать посление события их жизни, почти 9% — противоположный пол, хобби обсуждают 6,5%, личные достижения и события в мире – по 4%, а самой непопулярной темой оказалось обсуждение знакомых и друзей – всего 2%.

Таким образом, в заключение я хочу сказать, что человек – это, конечно, существо социальное, но иногда нам хочется побыть в одиночестве. Большинство опрашиваемых людей любят общение и трезво оценивают свое отношение к нему – все по настроению. Поэтому в общении нам следует иногда использовать свою проницательность, чтобы не перечить настроению собеседника. И, конечно, большинство людей, все-таки, любят личное общение. Это неудивительно. Ведь самый эффективный обмен информации происходит именно при личном общении.

Помимо всего, так как большинство опрошенных работают в сфере общения с людьми, становится очевидно, почему мы получили такие результаты. Люди просто устают от общения на работе и им хочется побыть в одиночестве. На сегодняшний день мы не имеем ни одной профессии, где людям не приходилось бы иметь дело с друг с другом.

ЗАКЛЮЧЕНИЕ

К сожалению, такую обширную тему как общение невозможно полностью раскрыть в одной курсовой работе. Каждый автор-социолог или психолог, описывая процесс общения в своей работе, делает акцент на каком-то одном акценте, который ему более интересен. Так, например, Л. П. Буева, М. С. Коган, В. И. Фефелова рассматривают проблему общения с философской точки зрения; М. И. Лисина описывает этот процесс с онтогенетической точки зрения; а Г. В. Бороздина изучает вопросы делового общения. Я же постаралась выделить самые основные виды, критерии эффективности и выделить некоторые трудности, которые возникают в ходе межличностного общения и их причины, а также кратко описать уровни и средства общения.

И, если подвести некоторый тезисный итог, то можно сказать, что общение – это процесс передачи информации между индивидами и малыми социальными группами. Межличностное общение – это все то общение, которое происходит в рамках общения между индивидами и такими социальными группами. Оно осуществляется напрямую и косвенно, с помощью вербального и невербального общения на разных уровнях. Выделяют следующие уровни общения: доконвенциальный, конвенциальны и, в некоторых источниках, постконвенциальный. Общение бывает формальным и неформальным: это зависит от степени близости и ситуации общения. Также на процесс общения влияет множество факторов. Таких как обстановка, в которой находятся собеседники, их характер и интересы.

Способности к общению и способы его осуществления полностью зависят от того, как, где и в какой обстановке проходил процесс социализации индивида. Социализация и общения очень тесно связаны друг с другом. Первое неизбежно влияет на второе.

Также велико влияние первого впечатления на дальнейшее общение, также информация, которую мы получаем о человеке еще до знакомства с ним. Если до знакомства о человеке мы успеваем сложить мнение, то, в большинстве случаев, оно будет сильно влиять на ход общения. Влият на него и стереотипы. Которые бытуют в социальных группах, нациях и так далее. Влияет статус человека, его успешность и интеллект: те, кто лучше нас или выше по статусу, воспринимаются нами с большим уважением, чем те, что ниже по интеллекту и положению.

Общение зависит от образа, который мы приписываем тому, с кем идем на контакт. Образ зависит от личностных качеств, авторитетности и общественного мнения о человеке. Все это, в свою очередь формируется в следствие решений, действий, поступков, высказываний, манеры поведения человека. А на них полностью влияет процесс социализации. Вот, почему эти процессы так тесно связаны друг с другом.

В завершение хочется сказать, что чтобы быть успешным и счастливым, человек должен адекватно оценивать свои характеристики и качества и стремиться жить осознанно. Для счастья человеку необходимо общение. Но общение – это тоже искусство и ему надо учиться.

ГЛОССАРИЙ

Бихевиоризм (англ. behavior – поведение) в широком понимании – направление в психологии, которое изучает поведение человека и способы влияния на поведение человека.

Идентификация – способ понимания другого человека, путём уподоблением себя ему.

Интерпретация — толкование, разъяснение смысл.

Интеракция (англ. interaction, лат. inter — между и actio деятельность) определяется как взаимодействие, взаимное влияние людей или групп друг на друга.

Интернализация — процесс превращения внешних реальных действий, свойств предметов, соц. форм общения в устойчивые внутренние качества личности через усвоение индивидом выработанных в обществе (общности) норм, ценностей, верований, установок, представлений и т. д.

Коммуникация – связь, в ходе коей происходит обмен информацией между системами в живой и неживой природе.

Манипуляция – Обращение положения в свою пользу

Общение – процесс взаимосвязи и взаимодействия обществ. субъектов (классов, групп, личностей), в котором происходит обмен деятельностью, информацией, опытом, способностями, умениями и навыками, а также результатами деятельности; одно из необходимых и всеобщих условий формирования и развития общества и личности.

Онтогенетический — относящийся к развитию отдельного существа.

Рефлексия — обращение человеком своего сознания на свое (или чужое) мышление и поведение, на приобретенные знания и совершенные поступки. Понимание и анализ своих мыслей, чувств и мотивов. Рефлексия — осознание действующим индивидом того, как он воспринимается партнером по общению.

Социализация – оциализация  процесс усвоения индивидом образцов поведения, психологических установок, социальных норм и ценностей, знаний, навыков, позволяющих ему успешно функционировать в обществе

Социальный контекст — назначение события, а также уже существующие взаимоотношения между участниками.

Социальная перцепция — социальное восприятие.

Социальный стереотип — устойчивое представление о каких-либо явлениях или людях, свойственное представителям той или иной социальной группы.

Тезаурус – Словарь, в котором максимально полно представлены слова языка с примерами их употребления в тексте (в полном объеме осуществим лишь для мертвых языков)

Филогенетический — относящийся к процессу исторического развития мира живых организмов как в целом, так и отдельных групп – рода, народа,расы, человечества.

Эмпатийность – эмпатия (от греч. pathos — «сильное и глубокое чувство, близкое к страданию»,em — префикс, означающий «направление внутрь») — такое духовное единение личностей, когда один человек настолько проникается переживаниями другого, что временно отождествляется с ним, как бы растворяется в нем.

Экстраполировать — термин используется для того, чтобы оценить, какое из ряда известных значений переменной находится выше или ниже определенного диапазона.

СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ

Книга

Андреева Г.М. Социальная психология. М., 1999.

Бердяев Н. А. Самопознание. — М., 1991

Берн Э. Игры, в которые играют люди. Люди, которые играют в игры. Санкт-Петербург; Москва, 1996.

Биркенбил В. Язык интонации, мимики, жестов. — СПб., 1997

Бодалев А. А. Психология общения. — М.; Воронеж, 1996

Волкова А. И. Психология общения. — Ростов на Дону, 2007

Галигузова Л. Н., Смирнова Е. О. Ступени общения. — М., 1992.

Гоголь Н. В. Избранное: В 2 т. — М.: Художественная литература, 1973. Т. 2. С. 34

Гозман Л. Я., Ажгихина Н. И. Психология симпатий. — М., 1988

Горбунова М. Ю. Социальная психология. – Мск., 2006

Ильин Е. П. Психология общения и межличностных отношений. – СПб., 2009

Майерс Д. Социальная психология. — СПб., 2007

Маркс К. и Энгельс Ф, Соч., т. 23, с. 62

Новая философская энциклопедия: В 4 тт. М.: Мысль. Под редакцией В. С. Стёпина. 2001.

Социология: Учебник / Ю.Г. Волков, В.И. Добреньков, В.Н. Нечипуренко, А.В. Попов; Под ред. Ю.Г. Волкова.- Изд. 2-е, испр. и доп.- М.: Гардарики, 2003.- 512 с.

Стефаненко Т.Г., Шлягина Е.И., Ениколопов С.Н. Методы этно-психологического исследования: Спецпрактикум по социальной психологии. М., 1993. С. 3–27.

Журнальная статья

Болтунова А. И. Особенности межличностного общения среди подростков [Текст] / А. И. Болтунова // Молодой ученый. — 2014. — №1. — С. 492-494.

ПРИЛОЖЕНИЕ

Прил. 1:

Все средства общения делят на две группы: речевые и неречевые.

Прил. 2:

Прил. 3:

Прил. 4:

Прил. 5:

Прил. 6:





курсовая часть 2

УВА “ Белорусскі дзяржаўны

ўніверсітэт культуры імастацтваў”

Курсовая работа

Бібліяграфічны дапаможнік кола чытання беларускай мастацкай літаратуры для малодшага школьнага ўзросту.

Выканаўца: студэнтка 3- ега курса

335-к группы ФІДК

Гаспарян Ганна Давідаўна

Навуковы кіраўнік:

Дацэнт, канд. Пед. Наук

Саітова Валянціна Івановна

Аглаўленне

Уступ3

Падручнікі па беларусскай мастацкай літаратуры для дзяцей малодшага школьнага ўзросту4

Аповесці26

Байкі39

Вершы41

Казкі56

Прыгодніцкая літаратура66

Фантастыка70

Імянны паказальнік75

2

Уступ

Прывітанне наші маленькія чытачы! мы прапануем вам пападарожніцяч ў месцы снашім цікавым дапаможнікам па старонках сучаснай дзіцячай беларускай літаратуры і даведацца якія ж цікавыя і выдатныя творы напісаныя беларускімі дзіцячымі пісьменнікамі, а гэтак жа лаурятами многіх літаратурных прэмій у галіне дзіцячай літаратуры змещае дапаможнік.

Здесь вы зможаце, не толькі даведацца і адкрыць для сябе новыя імёны ў галіне беларускай дзіцячай літаратуры, але і выбраць для сябе шмат цікавых і захапляльных кніг на пісаных у розных жаннрах.

Бо каханне да кнігі пачынаецца з дзяцінства, калі варта выйсці за парог — і ты апынаешся ў віры захапляльных прыгод. Цікавыя дзіцячыя кнігі — выдатны крыніца сюжэтаў для гульняў, а кнігі для школьнікаў — гэта першыя героі для пераймання і куміры. Кнігі для дзяцей, на старонках якіх жывуць добрыя, цікаўныя персанажы, з гонарам якія выходзяць з усіх непрыемнасцяў, пакахае вам нашыя маленькія сябры!

Усе творы ў дапрможніку разбіты па жанрах, а ў жанрах па алфавіце аўтараў.

І, каб зручна было карыстацца і шукаць аўтараў, у канцы дрпрможніка прыведзены імянны паказальнік.

Прыемнага чытання нашы маленькія сябры!

3

Падручнікі па беларусскай мастацкай літаратуры для дзяцей малодшага школьнага ўзросту

Падручнікі па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “Беларусачка” напісанный вядомым беларускім казачнікам і паэтам Артурам Вольскім у сааўтарстве з аўтарам падручнікаў па беларускай мове і літаратуры Ірынай Андрэеўнай Гільмен змяшчае ў сабе творы лепшых дзіцячых пісьменнікаў, што адпавядаюць узросту втаракласніка : Алеся Бадака, Міколы Маляўкі, Артура вольскага, Леаніда Пранчака, Любві Варанковай, Уладзіміра Ліпскага, Веры Вярбы, Уладзіміра Ягодзіка, Якуба Коласа, Зоські Верас, Расціслава Безенерука, Васіля Жуковіча, Пятра Сушко, Анатоля Астрейко, Віталя Вольскага, Аляксейя Якімовіча, Уладзіміра Карызны, Кандрата Крапівыі інш, атак сама Калыханкі,Забаўлянкі,Заклічкі,Прыказкі, Лічылкі і Загадкі з адгадкамі.

Да тэкстаў твораў дадзены пытанні для самастойнай працы навучэнцаў. Пад многімі тэкстамі размешчаны міні-слоўнік — тлумачэнне новых, незразумелых слоў.

Алесь Бадак для маленькіх беларусаў напісаў верш “ Беларусачка” які і ўвайшоў у падручнікі па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы п “ Беларусачка” і стаў асноўнай назвай падручніка.

Беларусачка

Твар румяненькі,

Белая Хустачка,

Я ўжо ведаю,

Я- беларусочка!

І хачу

Так, як тата і мама,

Родны край свой любіць

Я таксама.

4

Мікола Маляўка як і Алесь Бадак так сама для маленькіх беларусаў напісаў верш пад назвай “ Я- беларус маленькі !”, які так сама ўвайшоў у падручнікпа беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Я- беларус маленькі !

Я- беларус маленькі,

Спяшаюся да школы.

Як і бацькі, сумленны,

Руплівы і вясёлы.

Я- беларус маленькі

З блакітнымі вачыма.

Хачу і я, каб лепей

Жыла мая Радзіма.

А Нічыпр Парукаў для маленькіх беларусаў напісаў апавяданне “Наташын букецік” якое і ўвайшло ў падручнікі па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Наташын букецік

Вясной мама ў кветніку ўскопвала градкі. Наташа памагала ёй. Мама вынесла з хаты каляровы пакецік, насыпала Наташа на далонь добрынькіх зернят і сказала:

—Сей сама. Гэта будуць твае кветкі.

Дзяўчынка рассеяла зярняткі па ўсей градцы, загрэбла граблямі так, як паказала мама. Мінула некалькі дзён, і на градцы ў кветніку густа зазелянелі кволенькія раслінкі .

І вось надышлі цёплыя летнія дні.

Усё лета Наташа даглядвала свае кветкі. У кветніку расцвілі духмяныя рамонкі і астры.

А першага верасня Наташа нарвала вялікі букет і ўзяла з сабой у школу.

5

Радасна была дзяўчынцы занесці сваёй першай настаўніцы букет прыгожых кветак.

А аўтар падручніка па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы пад назвай “ Беларусачка”, вядомы беларускі казачнік і паэт Артур Вольскі для маленькіх беларусаў напісаў верш “Паследні званок ” які і ўвайшоў у падручнікпа беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

.

Паследні званок

Абрывае восень за лістком лісток.

Сёння, роўна в восем, зазвініц званок .

Дожджык ціхі ў шыбы, як назола б е.

Ён шапоча нібы нешта пра сябе.

А мы сонца просім:

— Выгляні з аблок!.. Хутка,

роўна ў восем, зазвініць званок.

Назола — той, хто вельмі дакучае.

6

А дзіцячая пісьменніца Любоў Варанкова для маленькіх школьнікаў напісала цікавае апавяданне пра іскравую і добразычлівую дружбу двух сябровак і пратоя як яны збіраюцца ў школу, якое і ўвайшлоў у падручнікпа беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы

“ Беларусачка”.

Любоў Варанкова

Сябороўкі ідуць ў школу

І

Гэтыя некалькі дзянькоў праляцелі вель-мі хутка, праляцелі, як жоўтыя лісцікі з бя-розы, што сарваў і панёс з сабой вецер. На-дышоў дзень першага верасня.

У гэты дзень Таня прачнулася вельмі рана. Яснае вераснёўскае сонца касымі пра-меннямі заглядала ў акно, і ў бабулі яшчэ палілася ў печы.

II

Таня ўсхапілася з пасцелі і, шлёпаючы босымі нагамі, пабегла на кухню.

— Ты чаго падхапілася гэтак рана? — сказала бабуля.— У мяне яшчэ і снеданне не гатова!

— Дык і трэба, каб рана! — адказала Таня.— Ты, бабуля, мабыць, усё забыла!

— А што ж гэта я забыла?

— Бабуля, ды я ж сёння ў школу іду!

— Ну і чаго ж ты крычыш? — здзівіла-ся бабуля.— У школе таксама ўрокі не з цямна пачынаюцца.

Тут яна выняла з печы патэльню, на якой шыпеў піражок, і сказала:

7

— Вось я табе і піражок спякла, з са-бою возьмеш у школу. Бачыш, нічога я не забыла!

Таня пабегла на ганак мыцца. Шчокі і вушы адразу пачырванелі ад халоднай вады. Таня добра выцерлася ручніком, але паглядзела на свае рукі і зноў пабегла на ганак. Рукі ў яе былі абветраныя, карычне-выя ад загару. Таня церла іх і намыльвала, церла і намыльвала…

— Ды хопіць табе ўжо! — сказала бабуля.

III

На снеданне прыйшла маці з малацьбы.

— Я зараз сама дачку ў школу збяру,— сказала яна.— Ану, ідзі сюды!

Яна дала Тані адпрасаваную сукенку, зашпіліла на ёй белы фартушок, сунула ёй .

у кішэньку новую насовачку і сама расчаса-ла Тані валасы. Расчасала і задумалася.

— А што ж нам з тваімі валасамі ра-біць? Або падстрыгчы іх трэба, або коску заплесці.

— Коску заплесці! — сказала Таня.

IV

Маці дастала з камоды сіні каснічок і за-пляла Тані коску. Коска выйшла маленькая і закручвалася ўгору. Але Таня радавалася і ганарылася і ўсё кратала яе рукою. Таня яшчэ ніколі ў жыцці не хадзіла з коскай!

Маці агледзела Таню з усіх бакоў, ці ўсё на ёй добра, і сказала:

— Вучыся, дачка, старанна, слухай, што настаўніца будзе казаць, набірайся розуму!

Таня піла чай і дзьмухала ў сподак, бо яна спяшалася, а чай быў гарачы і ніяк не астываў. У гэты час у акно заглянула Алёнка.

Таня паставіла сподак з чаем:

— Пойдзем?

Алёнка кіўнула галавой.

8

— Ды куды ж ты? — сказала Тані бабу-ля.— Ты ж хоць чай дапі!

Але Таня ўжо схапіла сваю сумку, якую яна падрыхтавала да школы, і выбегла на ганак.

Сподак — невялікая талерка з падня-тымі берагамі, на якую ставіцца кубак або шклянка.

Камода — невысокая шафа для бя-лГзны і розных хатніх рэчаў. Ганак — прыбудова з прыступкамі і навесам перад уваходам у хату. Каснічок — стужка, якую ўплятаюць у валасы.

Дзіцячы паэт Міхась Пазнякоў для маленькіх школьнікаў напісала цікавые і задумлівыя загадкі , якія і ўвайшлі у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы

“ Беларусачка”.

Міхась Пазнякоў

Загадкі

Бацька радасна люляе

Сотні дзетак на руках.

Шапка ў бацькі лісцяная,

Дзеткі ўсе ў капелюшах.

Прысеў пад плотам Рыжы кот,

Павесіў доўгі хвост На плот.

Сакавіты, круглаваты

9

Здаравяка гэты.

Нам патрэбен на салаты

I на вінегрэты.

Дзіцячы паэт Пятро Прыходзькодля маленькіх школьнікаў напісаў цікавы верш правосень, які і ўвайшоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Пятро Прыходзько

Восень

Восень, мая чарадзейка,

Ходзіць па лесе, пяе,

I залатая жалёйка

Песні разносіць яе.

Восень, прыйдзі ты ў школу,

У светлы адчынены клас.

Дзіцячы паэт і пісьменнік Уладзімір Ягоўдзік для маленькіх школьнікаў напісала цікавае апавяданне пра захапляльную і таямнічую пару года Восень “Восень на парозе”, якое і ўвайшлоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

10

Уладзімір Ягоўдзік

Восень на парозе

Учора з раніцы і да самага вечара даж-джыла. А сёння зусім па-ліпеньску спякот-лівы дзень. I цішыня. Толькі дзесьці звонка цінькаюць сінічкі. Помніце такую прыказку: «У верасні сініца ў госці восень запрашае»?

Восень — на парог, а шматлікае крыла-тае войска — у вырай. Першымі ў заморскія краіны адлятаюць стрыжы і ластаўкі. За імі ў няблізкую дарогу выпраўляюцца пліскі, буслы, шпакі… А ў канцы верасня чуюцца самотныя трубныя крыкі жураўлёў.

Самотныя — сумныя, журботныя, адзі-нокія.

Вырай — цёплы край, куды ляцяць на зіму птушкі. ПлГска — невялі-кая птушка з доў-гім хвастом з ат-рада вераб’іных.

А народны паэт беларусі Якуб Колас напісаў верш “Адлёт

жураўлёў” ,які і ўвайшоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Якуб Колас

Адлёт жураўлёў

Замірае лета, ‘ Заціхаюць далі,

Сірацее рэчка, Халадзеюць хвалі.

У бязмежным небе Рбуненькім шнурочкам Ж

ураўлі ў вырай Мкнўцца над лясочкам.

Мкнўцца — імкнуцца, хутка рухаюцца.

Хлебныя крошкі

Мікола Янчанка

11

Я неахайна адламаў кавалак хлеба.

Крошкі так і пасыпаліся на падлогу.

Убачыла гэта бабуля і абўрылася:

— Ты што, хочаш голад наклікаць?

— Як гэта — голад? — здзівіўся я.

— А так. Падбярэ крошкі павук і

па сваёй павуціне на ліпу палезе.

Так і да-ведаецца сонца,

што людзі яго дары не шанўюць.

РаззлуеццаI спаліць гарачымі

промнямі жыта на полі.

Вось і пачнецца тады голад.

Што ў народзе скажуць, Як у вузел звяжуць…

Таксама ў падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка” вайшлі творы беларускага народнага жанру.

Калыханкі

Люлі, люлі, люлі! Прыляцелі гулі, Селі на варотах

У чырвоных ботах…

* * *

Баю, баю, баенькі, Люлі, люлі, люленькі,

Прыляцелі гуленькі, Селі яны ў люленькі. Сталі яны буркаваць, Малютачку калыхаць… Маўчы, маўчы, не крычы.

Буркаваць — утвараць характэрныя для галубоў гукі; лагодна і пяшчотна размаўляць.

12

Забаўлянкі

Кую, кую ножку. Паеду ў дарожку. Дарожка крывая, Кабылка сляпая.

— Ладу-ладу-ладкі, Дзе былі?

— У бабкі. Бабулька казала, Як нас частавала:

— Прыходзыде часцей, Пачастую ляпей.

Частаваць — даваць або прапаноў-ваць паесці, папіць; пакарміць.

Заклічкі

Дожджык, дожджык, секані, Я паеду на кані.

Дожджык, дожджык, перастань,

Я паеду на Растань.

* * *

Божая кароўка, Паляці на небка, Там твае дзеткі Каштўюць катлеткі, Квасам запіваюць, Хлебам заядаюць.

Каштаваць — спрабаваць ежу.

13

Прыказкі

Вясенні дзень год корміць.

Восень кажа: «Ураджу», а вясна кажа: «Яшчэ пагляджу».

Добраму госцю вароты самі расчыня-юцца.

Дожджык вымачыць, а сонейка вы-сушыць.

3 кім павядзешся, ад таго і набярэшся.

На хаценне ёсць цярпенне.

Пад ляжачы камень вада не цячэ.

Работа і корміць, і поіць, і жыць вучыць.

Слова не верабей: вылеціць, не зловіш.

Узімку сонца свеціць, ды не грэе.

Шчыраму сэрцу і чужая болька баліць.

Лічылкі

* * *

Пятро, Пятро, Падай вядро. Карове піць,

Табе жмурыць.

14

* * *

Кацілася торба 3 вялікага горба. А ў той торбе Хлеб, пшаніца, 3 кім ты хочаш Падзяліцца?

Жмурыць — прыкрываць, заплюшч-ваць вочы, гуляючы ў жмуркі.

Скорагаворкі

Гавары — не спяшайся, і глядзі — не памыляйся!

Тчэ ткач тканіну на хустачку Яніне.

У чаплі чапляня, у зайкі зайчаня.

Нарэшце — пасля ўсяго, напаследак.

Яшчэ ў падручнікпа беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка” вайшла забаўляльная і поўная на прыгоды казка народнага паэта беларусі Якуба коласа напісаная для малых дзетак

“Коцік Петрык і мышка”.

Якуб Колас

Казка

Коцік Петрык і мышка

Вось паслухай, зрабі ласку: Раскажу табе я казку…

Аднаго разу коцік Петрык захацеў мыш-ку злавіць. Ен быў яшчэ маленькі, але чуў ад дарослых катоў, што яны заўсёды ловяць мышэй. I Петрыку вельмі ж захацелася стаць хутчэй дарослым.

Пайшоў ён у гумно. Хадзіў сюды-туды — нікога няма. Раптам у кутку нешта заша-мацела. Петрык скокнуў туды і ўбачыў ма-ленькага звярка.

— Ты хто? — спытаў Петрык.

15

— Мышка.

— Вось ты мне і патрэбна.

— Навошта?

— Я не ведаю навошта, але ведаю, што катам трэба лавіць мышэй.

Мышка пасмялела і кажа:

— Каты ловяць мышэй, каб гуляць з імі ў «Кошкі-мышкі». Хочаш, навучу цябе?

— Хачу! — сказаў коцік.

— Тады стань у куток, заплюшчы вочы і

лічы да трох, а потым лаві мяне.

Спадабалася гульня Петрыку. Ен стаў у куток, заплюшчыў вочы, а калі далічыў да трох, мышкі было ўжо не дагнаць…

А паэтэсса і пісацельніца Зосько Верос для маленькіх дзетак напісала верш“Сонца свеціць…” , які і ўвайшоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Зосько Верос

Сонца свеціць…

Сонца свеціць там над намі,

снег іскрыцца пад нагамі,

мароз цісне, дакучае,

а наш Янка і не дбае:

з гор на саначках нясецца

— гараць вочкі, сэрца б’ецца.

16

Народны паэт беларусі Якуб Колас напісаў верш “Песня аб вясне”, які і ўвайшоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Якуб Колас

Песня аб вясне

Уцякай, мароз-дзядуля!

Чуеш ты, стары, ці не?

На пагорках — булі-гулі!

Песні чуюцца вясне.

Звоніць, скача, як дзіцятка,

Гэты жэўжык-ручаёк,

Вясна, вясна жаданая!..

На яго, бы тая матка,

Сонца кідае свой зрок.

А зіма аж пачарнела,

Годзе ёй тут кросны ткаць!

Ну, маленства, жыва,

смела Выйдзем весну прывітаць!

А сучасны беларускі паэт і казачнік напісаў для маленькіх дзетак апавяданне пра жыццё і прыгоды лясных звярушак “Вось дык суседзі”, якое і ўвайшло у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 2-гі класс пачатковай школы “ Беларусачка”.

Аляксей Якімовіч

Вось дык суседзі

Здарылася з Зайкам няшчасце. Бег ён па сцяжынцы, наступіў на востры сучок і параніў лапку. Забралі яго ў лясную баль-ніцу.

Тыдзень, другі ляжыць Зайка — ніхто з суседзяў не наведвае.

17

Прыляцела ў лес Варона, закрычала: — Непр-рыгожа! Непр-рыгожа!.. Сапраўды, непрыгожа. Сабраліся звяры на паляне, каб вырашыць, каму да Зайкі ў бальніцу ісці.

— Жонка ў мяне захварэла, кашляе,— кажа Мядзведзь. — Прасіла, каб малінніку наламаў… Можа, ты яго наведаеш, Ліса? Помніш, летась на дзень нараджэння Зайка табе пуховую пярыну падарыў?

Закруціла Ліса хвастом:

— Нара ў мяне пасля дажджу абваліла-ся. Трэба рамантаваць. Няхай Воўк збе-гае. Зайка яму новы кажух аддаў, не па-шкадаваў.

Завыў Воўк:

— Дома ваўчаняты сядзяць галодныя. У краму пабягу… Няхай Дзік наведае Зайку. Той заўсёды яго жалудамі частаваў.

— А хіба Зубру ён не дапамагаў сена касіць? — зарохкаў Дзік. — Няхай Зубр і сходзіць у бальніцу. У мяне вунь бульба на полі някопаная.

— У мяне атава някошаная,— апусціў галаву Зубр.

Ад шуму ды крыку прачнулася Чарапа-ха. Яна тут, на паляне, спала. Пытае:

— Чаго спрачаецеся, паважаныя?

— Зайка лапку параніў,— загаварыў Мядзведзь.— Ужо два тыдні ў бальніцы ляжыць.

— Бедны Зайка! — пашкадавала Чара-паха.— Сумна яму там аднаму.

— Схадзіла б ты да яго, ад мяне прыві-танне перадала,— хітра прыжмурылася Ліса.

— Добра,— пагадзілася Чарапаха.— Пайду.

— Скажы, што і я люблю яго,— напом-ніў Мядзведзь.

— I ад мяне перадай прывітанне,— рохк-нуў Дзік.

— I ад мяне,— падняў галаву Зубр.

А Воўк завыў на ўсё горла:

— I ад мяне не забудзься!.. Пацікаўся, як кормяць яго. \

— Не хвалюйцеся. Ад усіх перадам прывітанне. Скажу Зайку, што вельмі чулыя і добрыя ў яго суседзі,— прамовіла Чара-паха і, павярнуўшыся, папаўзла паціхеньку ў бальніцу.

Мабыць, і цяпер яшчэ да Зайкі дабіраецца

18

У падручнікупа беларускай мастацкай літаратуры за 3-ці класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне” напісанный двумя вядомымі беларускімі аўтарамі напіааўшымі не адзін падручнік і дапаможнік па беларускай мове і літаратуры Валянцінай Варапаева і Тацяннай Куцанава пададзены творы лепшых дзіцячых пісьменнікаў, што адпавядаюць узросту трэцекласнікаў: Уладзіміра Караткевіча, Якуба Коласа, Авер’яна Дзеружынскага, Артура Вольскага, Уладзіміра Дубоўкі, Анатоля Клышкі і іншых аўтараў, а таксама творы беларускага народнага жанра “ Беларускія народныя песніы,легенды і казкі”. Да тэкстаў твораў дадзены пытанні для самастойнай працы навучэнцаў. Пад многімі тэкстамі размешчаны міні-слоўнік — тлумачэнне новых, незразумелых слоў.

Вядомы дзіцячы паэт і казачнік напісаў для маленькіх беларусаў апавядання пра чароўны родны край“Якая прыгожая назва ў нашай краіны — Беларусь!”, якое ўвайшло у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за3-ці класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Артур Вольскі

Якая прыгожая назва ў нашай краіны — Беларусь!

А яшчэ мы завём яе — Радзіма. А яшчэ — Бацькаўшчына. Радзіма — бо тут мы нара-дзіліся, бо яна нам самая родная з усіх краін на цэлым свеце. Бацькаўшчына — бо яна да-сталася нам ад бацькоў нашых. А ім ад іхніх бацькоў — нашых дзядоў. А далей — ад пра-дзедаў, ад прапрадзедаў… I так — аж да самых далёкіх продкаў.

Над шырокімі палямі, над векавечнымі пу-шчамі, над зялёнымі лугамі, над блакітнымі стуж-камі рэк і рачулак, над люстэркамі незлічоных азёр лунаюць у высокім небе белакрылыя бус-лы. Таму паэт назваў краіну нашу зямлёю пад белымі крыламі.

А колькі багаццяў схавана ў зямлі гэтай! Калійныя солі, якімі ўзбагачаюць глебу, каб яна не бяднела і давала добрыя ўраджаі. Іх здабыва-юць беларускія шахцёры пад Салігорскам. Вучо-ныя-геолагі знайшлі ў нетрах Беларусі і золата і кажуць, што ёсць нават алмазы. Трэба толькі як след пашукаць…

19

Жыта ў полі, яблыкі ў садах, свойская жывё-ла на падворках, звяры ў лясах, рыба ў водах… Ды хіба пералічыш усё!

Але самы вялікі скарб Беларусі — гэта лю-дзі, беларусы.

Побач з беларусамі жывуць у нашых гарадах і вёсках палякі, літоўцы, рускія, яўрэі, татары…— выхадцы з іншых краін. Усе разам мы складаем беларускі народ. Усе мы — грамадзяне неза-лежнай Рэспублікі Беларусь. Так завецца наша дзяржава. Усе мы павінны памнажаць сваёй пра-цай яе багацці, бараніць ад нягод і напасцяў, як баранілі яе нашы продкі.

Ш Л у н а ц ь — плаўна лятаць, рухацца ў па-ветры.

Нётры — глыбіні зямлі.

П аэтэсса і пісацельніца Зосько Верос для маленькіх беларусаў напісала апавядання “Чароўны” край, якое ўвайшло у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за3-ці класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Зоська Верас

Чароўны край

Сыночку маленькі, ты руку мне дай, Цябе павяду я ў нязведаны край, Мы пойдзем вузенькай мяжою ўдваіх, Так мякка, што крокаў не ўчуем сваіх, Так мякка, прыгожа, пахуча… аж рай! Сыночку маленькі, ты руку мне дай… Глянь, жыта красуе на ўзгорку крутым, Русалкі-дзяўчаткі хаваюцца ў ім. А зайчык, прысеўшы ля самай мяжы, На жабку міргае: «Дзе я, не кажы». На лузе зялёным сам бусел стаіць, А кнігаўка ўецца і просіць: піць-піць! Шнур гусак на сонцы бліснуў, закрычаў, Спусціўся і ў лозах-чаротах прапаў.

Па чыстай, празрыстай азёрнай вадзе Лілея свае карагоды вядзе…

Камарыкі роем лявоніху скачуць…

Ля берага вербы хістаюцца, плачуць…

Чаго яны плачуць? Ты сэрцам згадай…

Сыночку маленькі, ты руку мне дай…

Згадай — успомні.

20

Мяжа – тутвузкая палоска неўзаранай зямлі паміж участкамі.

Край мой!

А паэт Генадзь Бураўкіндля маленькіх беларусаў напісаў верш “Край мой”які ўвайшоў у падручнік па беларускай мастацкай літаратуры за 3-ці класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Генадзь Бураўкін

Край мой

Не залаты зусім,

не срэбны, Быў на табе заўсёды ўбор

Звычайны самы, самы зрэбны:

Зялёны луг ды сіні бор,

Каля дарогі жыта ў полі,

Вярба старая ля ракі

Ды ў жоўтым восеньскім прыполе

Рабін даспелых аганькі.

Ты не сляпіў вачэй. Быў просты

Ва ўсе вякі твой родны ўзор:

Гаёў бялюткія бяросты, Густы блакіт лясных азёр,

I лён, зусім, як неба,сіні,

I ўсе ў рамонках берагі…

Мой беларускі, мой адзіны

Край, ад калыскі дарагі.

с р э б р а н ы — ільняны, просты.

Р а м о н к і — кветкі.

21

У падручнікупа беларускай мастацкай літаратуры за 4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне” напісанный вядомым дзіцячым пісьменнікам Анатолем Клышкай які выпусціў шмат буквароў і пропісаў да буквароў для малых дзетак пададзены творы лепшых дзіцячых пісьменнікаў, што адпавядаюць узросту чацвёракласнікаў:Алеся Ставера,Алеся Савіцкага,Алесі Станюк,Канстанцыі Буйло,Пятруся Броўкі, Віктара Шымука, Эдуарда Шыма,Міколы Хведаровіча,Уладзіміра Дубоўкі, Анатоля Клышкі, Георгія Марчука,Кастуся Цвіркі,Максіма Лужаніна,

Пята Граніта,Васіля Віткі , Пятруся Броўкі і іншых аўтараў, а таксама Беларускія і рускія прыказкі . Да тэкстаў твораў дадзены пытанні для самастойнай працы навучэнцаў. Пад многімі тэкстамі размешчаны міні-слоўнік — тлумачэнне новых, незразумелых слоў.

Дзіцячы паэтМаксім Лужанін для маленькіх дзетак напісаў верш

“ Вуж”, які ўвайшоў у падручніку па беларускай мастацкай літаратуры за

4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Максім Лужанін

Вуж

Вуж паўзе сабе дарожкай,

не кране Іур ніводнайножкай.

Ёнпакратаў бы,каб мог,але вуж

не маеног.

Дзіцячы паэтПятро Гранітдля маленькіх дзетак напісаў верш

“Зайчыкаў хлеб”, які ўвайшоў у падручніку па беларускай мастацкай літаратуры за 4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

22

Пятро Граніт

Зайчыкаў хлеб

Жыве ў цёмным лесе

спагадлівы зайчык,

каго ні сустрэне,

дасць хлеба акрайчык.

Спаткае дзядулю

— падорыць ласўнкі

і ўнучцы з унукам

пашле падарункі.

3 поля вяртаюцца

тата і мама і

зайчыкаў хлеб нам

прыносяць таксама.

Акрайчык — кавалак хлеба,

адрэзаны ад краю.

Ласўнак — што-небудзь

вельмі смачнае.

Дзіцячы паэт і казачнік для маленькіх дзетак напісаў пацешеы і жартаўлівы верш “Жарт”, які ўвайшоў у падручніку па беларускай мастацкай літаратуры за 4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Васіль Вітка

Жарт

Хвошча, хвошча дождж.

Воўк схаваўся ў хвошч.

Хвост пад хвашчом,

А воўк пад дажджом.

23

Дзіцячы паэт Сяргей Дзяргай для маленькіх дзетак напісаў верш “Зерне”, які ўвайшоў у падручніку па беларускай мастацкай літаратуры за 4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Сяргей Дзяргай

Зерне

Колькі ў ім моцы,

Ў маленечкім зерні,

Кволым на погляд,

Нібыта мізэрным.

Сёння бадзёра

Настроена зерне:

Што вінавата

— Людзям яно верне.

Хай сабе спёкі,

Дажджы, сухавеі

— Жыта ўзыходзіць,

Расце, палавёе.

Болей за сотню

На добрым сцябельцы

Дбала вырошчваюць

Нашы умельцы.

А не ўзрасці яна,

Гэта малеча,

— Голад на свеце,

Бяда і галеча.

Часам шкада яго

Ў жорны, на мліва,

Гэта маленькае,

Дзіўнае дзіва.

24

Дзіцячы паэт Сяргей Дзяргай для маленькіх дзетак напісаў верш “Партызанскі тэлеграф”, які ўвайшоў у падручніку па беларускай мастацкай літаратуры за 4-ты класс пачатковай школы “Літаратурнае чытанне”.

Пятрусь Броўка

Партызанскі тэлеграф

Ён браў на службу птушак спевы,

Выццё ваўчынае ў бары,

Дапамагалі кветкі, дрэвы,

Нажы, рыдлёўкі, тапары.

Чаму ўначы ці на світанні

Кракочуць качкі ў паплавах,

Чаго расплакалася каня,

Чаго кугакала сава.

I без чарніла, без алоўка,

— Каб ведаў штаб, каб знаў дазор,

— Пісала на зямлі рыдлёўка,

На дрэвах — ножык ці тапор.

I ведаў штаб, што спланавана,

Ісці дарогаю якой

— Па тэлеграфе партызанаў

Мы ўсе збіраліся на бой.

Варта — група людзей,

прызначаная ахоўваць

каго-небудзь ці што-небудзь.

Поплаў — луг каля ракі,

які заліваецца ўвесну вадою.

Каня — драпежная птушка,

крык якой нагадвае слова «піць».

25

Аповесці

Бадак Алесь

( нар.1966)

АлесьБадак Нарадзіўся 28 Лютага 1966 ў вёсцы Туркі Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці ў сям’і рабочага.

Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта імя Уладзіміра Ільіча Леніна 1983-1990 гадаў . Працаваў у рэдакцыях літаратурных часопісаў « Бярозка », « Полымя» , «Маладосць» . З 2009 года — галоўны рэдактар ​​літаратурнага часопіса « Нёман » . У 2009-2012 гадах адначасова — першы намеснік дырэктара Рэдакцыйна — выдавецкай установы «Літаратура і мастацтва» . Пазней выступіў як аўтар прозы і твораў для дзяцей. У апошнія гады рэгулярна публікуецца ў перыядычным друку з літаратурна — крытычнымі артыкуламі і рэцэнзіямі . З’яўляецца аўтарам больш за 10 паэтычных кніг.

Неверагодныя гісторыіі із жыцця цудоўнікаў

Бадак, А.Неверагодныя гісторыіі із жыцця цудоўнікаў: казачныя аповесці:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Алесь Бадак; [ мастак Марыя Міцкевіч].- Мінск: Літаратура і мастацтва, 2011.- 204,[3] с.: цв.іл.

Маленькім чытачам прачёўшы твор Алеся Бадака, вашоўшага у гэтую кнігу, ажыдаюць захапляльныя вандроўкі ў самыя чароўныя і таемныя краіны: в адной із іх жівуць толькі ляноты, а у другой — ведзьмы, а ў трэцяй і воўсі кіруя Бялявая Варона. Сярод прочіх гярояў кнігі – шчырыя Пласмассавыя Чалавечкі і мудрыя феі, вясёлыя сонечныя зайчыкі і мрачны Ваўкалак, а так сама самыя звычайныя хлопчыкі і дзяўчынкі, якія, пасуці, з’яўляюцца удзельнікамі самых незвычайных і неверагодных гісторый.

Галоўныя героі казкі АлесяБадака «Неверагодныя гісторыіі із жыцця цудоўнікаў»: гэта Пластмасавыя Чалавечкі і мудрыя феі, вясёлыя сонечныя зайчыкі і змрочны Волколак, а таксама самыя звычайныя хлапчукі і дзяўчынкі.

26

Асновной сюжэт: Дзеянні казкі адбываюцца ў розных месцах і зусім у рвзных краінах дзе жиут маленькія чараўнікі і іх сябры: мудрыя феі, вясёлыя сонечныя зайчыкі, а як яны жывуць і ў якія гісторыі яны трапляюць ты мой маленькийсябар да ведаешся калі прачытаеш гэтую цікавую і выдатную кнігу!

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны маленькія цудоўнікі і мудрыя феі. Кніга насычена ілюстрацыямі, каб б маленькія чытачы маглі павандраваць разам з маленькімі цудоўнікамі і іх сябрамі. Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга прызначана для малодшых школьнікаў.

Васькоў Уладзімір

Васькоў Уладзімір.— беларус, які жыве ў Расіі, а яго сям’я — жонка і дзве дочкі — дома размаўляюць па-беларуску. Пра гэтую акалічнасць біяграфіі аўтара не згадваецца ў кнізе, але Уладзімір Васькоў каля дзесяцігоддзя актыўна прысутнічае ў беларускай інтэрнэт-прасторы, вядзе блог, дзе распавядае пра сваю сям’ю і паездкі на радзіму, пра свайго дахавіка Казіка і пра тое, як сам рабіў ілюстрацыі да кнігі.

Дахавік Казік

Васькоў, У.І. Дахавік Казік : казачная аповесць : для мал. шк. узросту / іл. У. Васькова. — Мінск :Мастацкаялітаратура, 2011. — 102 с.

Казачная аповесць “Дахавік Казік” — гэта сучасная казка для дзяцей і дарослых.

Аўтар закранае пытанні і праблемы, якія ў розным узросце бачацца па-рознаму: дзе дзіця пабачыць несправядлівасць, дарослы — карупцыю, а пытанне пра існаванне Бога акрэсліваецца праз разуменне адзіноты і не-адзіноты. Пісьменнік закранае такія побытавыя і светапоглядныя пытанні, якія бацькам добра было б абмеркаваць з дзецьмі, скарыстаўшы чытанне кнігі як нагоду.

Галоўныя героі — дахавікі Казік і Юзік, а таксама іх сябры: дахавік Гюнтэр, варона Карына і сабачка Маркіз.

27

Асноўны сюжет:Падзеі адбываюцца ў горадзе, падобным да Мінска, а таксама за горадам і нават за межамі Беларусі. Аўтар свядома апелюе да гісторыі пра Карлсана, які, па сутнасці, таксама быў дахавіком, а таму герояў можна лічыць у пэўным сэнсе супляменнікамі. Казік, Юзік ды іх сяброўка варона Карына, а таксама іншыя цікавыя персанажы — пані Ядзя, Вацлаў Банавентуравіч, дахавік Гюнтэр, сабака Маркіз і кот Базыль — трапляюць у вясёлыя прыгоды. А якія прыгоды яны трапляюцьты мой маленький сябар даведаешся когда прочтёшь казку Уладзіміра Васько “Дахавік Казік”.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны галоўны герой казкіДахавік Казік. Кніга змяшчая іллюстрацыіі якія распавядаюць аб падзеях якія адбываюцца у казцы і тым самым даюць маленькаму чытачу аднесці свае ўражанні з казкай пра Карласана і параўнаць гэтыя дзве казкі . Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга прызначана для малодшых школьнікаў.

Грановская Анна

Ганна Грановская , аўтар кніг для дзяцей. Кожную кнігу пісательніца робіць практычна сама.

 Пісательніца говоріт : што выдатна , калі кніга будзе ў вольным доступе , калі маляня толькі пачынае на нешта звяртаць увагу . Бліжэй да года ўжо з’яўляюцца першыя любімыя картинки.Было б выдатна , калі б бацькі арганізавалі для дзіцяці маленькую палічку — такую ​​маленькую бібліятэку , каб кніга была заўсёды ў вольным доступе. Каб дзіця ведала , што ў хвіліны цішыні ён можа туды наведацца і ў зяць усё , што яму захочацца з кніжнай асартыменту.

28

Падарунак для вундэркінда

Грановская, А. Падарунак для вундэркінда /Анна Грановская.- Мінск: Беларуская энціклопедія, 2012.- 96.: цв.іл.

Кніга прызначаныя для чытання дарослымі дзецям . У ёй даступным і зразумелым мовай распавядаецца аб шэдэўрах сусветнага жывапісу , пра вялікія мастакоў. З дапамогай гульняў і заданняў , якія адпавядаюць ўзросту ад 5 гадоў і старэй , хлопцы пашыраюць кругагляд , трэніруюць дробную маторыку ,

развіваюць памяць , увага , мысленне і гаворка . Кніга 1 Першыя ўрокі творчасці ад вялікіх мастакоў XVIII стагоддзя. На старонках гэтай кнігі маленькіе чітателі не толькі знойдуць выдатныя гульні , але і даведаюцца столькі ўсяго цікавага ! Оні Пазнаёміліся тся з карцінамі Айвазоўскага , Шышкіна і другимі найвялікшых мастакоў усіх часоў. Кніга 2 Першыя ўрокі творчасці ад вялікіх мастакоў XIII — XVII стагоддзяў . На старонках гэтай книгималенькіе чітателі не толькі знойдуць выдатныя гульні , але і даведаюцца столькі ўсяго цікавага ! Оні Пазнаёміліся тся з карцінамі Леанарда да Вінчы , Рафаэля , Мікеланджэла і іншых найвялікшых мастакоў усіх часоў. Кніга 3 Першыя ўрокі творчасці ад вялікіх мастакоў XIX стагоддзя. На старонках гэтай кнігі маленькіе чітателі не толькі знойдуць выдатныя гульні , але і даведаюцца столькі ўсяго цікавага ! Оні Пазнаёміліся тся з карцінамі Манэ , Ренуа і іншых найвялікшых мастакоў усіх часоў.

Кніга аформлена маляўніча . На вокладцы намаляваны вялія мастакі варожасці часоў . Кніга змяшчая малюнкі знакамітых мастакоў варожасці вякоў І краін . Кніга чытаецца цікава І захапляльна . Кніга прызначана для малодшага школьнага ўзросту .

29

Квілорыя Валерый

Валерый Квілорыя не толькі пісьменнік, ён таксама з’яўляецца выдаўцом сваіх кніг і твораў іншых пісьменнікаў. Кнігі Валерыя Квілорыя карыстаюцца попытам у юных чытачоў. “Трынаццаты карась”, “Снежны боршч”, “Бунт у талерцы”, “Няправільнае дрэўца” – гэтыя і іншыя яго творы вельмі любяць чытаць рабяты, бо яны расказваюць пра цікавыя, вясёлыя прыгоды. Героямі многіх гісторый з’яўляюцца хлопчыкі Шурка і Лерка, блізкія чытачам і па духу, і па ўзросту.

Дарагія маленькія чытачы : дзяўчынкі і хлопчыкі , а таксама іх таты- мамы , бабулі- дзядулі , дзядзькі з тетями і браты з сёстрамі ! Валерый Квілорый мае свой ​​персанальны сайт .

На гэтым сайце прадстаўлены яго кнігі : вокладкі кніжак , анатацыі , урыўкі з аповесцяў , апавяданняў і казак. Тут жа вы даведаецеся аб выхадзе новых яго кніг , знойдзеце відэазапісы сустрэч з юнымі чытачамі , зможаце замовіць кнігі з аўтографам пісьменніка .

Хто прачытаў хоць бы адзін з твораў Валерыя Квілорыя , ведае , што піша ён ад душы: займальна , пазнавальна , весела , а месцамі і зусім дзіўна смешна . Кнігі яго напоўнены дабром і ўсякімі нечаканасцямі , якія часам здаюцца проста неверагоднымі.

Акрамя таго , на сайце можна пазнаёміцца ​​з кнігамі іншых не менш цікавых дзіцячых пісьменнікаў . Усе кнігі складзеныя , адрэдагаваныя і выдадзеныя Валерыем Квілорыя ужо ў якасці выдаўца.

Снежный бошч

Квілорыя, В.Т.Снежный боршч:[аповясць для дзяцей малодшага школьнага ўзросту] / Валерый Квілорыя; [ мастак Алег Гуцап].- Мінск: В.Т.Квілорыя, 2012.- 8с.: цв.іл.

Новы аповяд і новае неверагоднае прыгода двух неразлучных сяброў з невялікага беларускага мястэчка. На гэты раз Шурка і Лерка літаральна ўляпаліся ў такую ​​гісторыю, што нават намаляваныя на шпалерах маленькія сімпатычныя рыбкі, здавалася, глядзелі на іх з спачуваннем. І было ад чаго.

Галовныя героіі аповясціВалерыя Квілорыя«Снежный борщ»: гэта два маленькіх сябра Шурка и Лерка.

30

Асноўный сюжет:Шуркин папа решил, что друзья запустили в космос кастрюлю с борщом. Настоятельно советуем не читать «Снежный борщ» в общественных местах. Также советуем запастись носовыми платочками и антихохотушными глушителями.А якія прыгоды адбудуца яшчэ з маленькімі сябраміШуркай і Леркай ты мой маленький сябар даведаешся когда прочтёшь цікавую і смяшную аповясць з незвычайнай назвай «Снежный борщ».

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны галоўныя героіі аповясці Шурка и Лерка з каструляю барща. Кніга насычана рознымі цікавымі і незвычайнымі малюнкаміі распавядающымі аб незвычайнай назве

аповясці. Кніга чытаецца цікава і захапляльна . Кніга прызначана длямалодшага школьнага ўзросту.

Ліпскі Уладзімір

(нар. 1940)

Ліпскі Уладзімір Сцяпанавіч нарадзіўся 6 мая 1940 г., у маленькай вёсачцы Шоўкавічы, што на Палессі, у Гомельскай вобласці, Рэчыцкім раёне.

“Шоўкавічы адкрылі мне свет, – зазначае Уладзімір Ліпскі. – гэта незабыўна дарагія мясціны. Здаецца, што тут самыя шчырыя людзі. Мудрыя ад неба, багатыя ад зямлі, душэўныя ад божай прыгажосці, якой надзелены Шоўкавічы”.

Пісьменнік стварыў цікавыя кніжкі для дзяцей: “Рыгоркавы прыгоды”, “Марынчына казка”, “Клякса-Вакса і Янка з Дзіўнагорска”, “Як Бог стварыў свет”, “Наша Маша”, “Пра Андрэйку Добрыка і чорціка Дуроніка”, “Прыгоды Нуліка”, “Вясёлка над Неманам”, “Я тут жыву” і іншыя. Многія творы пісьменніка інсцэніраваны, гучалі на радыё і ажылі на блакітным экране. За кніжкі “Вясёлая азбука” і «Падкідыш». Уладзіміру С цяпанавічу Ліпскаму прысуджана Літаратурная прэмія імя Янкі Маўра.

У той жа час Уладзімір Ліпскі становіцца кіраўніком Беларускага дзіцячага фонду.

31

Праца ў Дзіцячым фондзе адкрыла магчымасць для здзяйснення запаветнай мэты Уладзіміра Ліпскага – служыць дзецям, змагацца за іх шчасце. “Дзіцячы фонд, – падкрэслівае ён, – гэта мая партыя, мая палітыка. Я заступаюся за дзяцей усімі сродкамі. Я адчуваю, што не выжываю, а жыву!..”

Уладзімір Ліпскі выдаў шмат кніг, аповесцей, казак, нарысаў. У многіх калектыўных зборніках, школьных падручніках і чытанках змешчаны яго творы.

Прыгоды Нуліка

Ліпскі,У.Прыгоды Нуліка[Тэкст] :аповесць-казка /Ліпскі Уладзімір Сцяпанавіч.-Мінск: Мастацкая літаратура; 2007.- 60 с. : іл.

Галоўныя героі: Нулік.

Аповесць «Прыгоды Нуліка» па выніках ІІ Рэспубліканскага конкурсу на лепшію кнігу года атрымала першае месца ў намінацыі «Дзіцячая літаратура».

Аўтар у цікавай і смешнай аповесці — казцы распавядае пра прыгоды нуліка.

Асноўны сюжэт: Жыў-Быў Нулік. Сумна Жыў, абы-як. Спытаеце Чаму? Ды таму, Што Быў адзінокі. Ні з кім ня сябраваў, Ні ды каго ня хадзіў у госці … Нулік Быў Ніхто, нічый, ніякі …

Дзе Жыў Нулік? Ды абы-Дзе ….

А што рабіў Нулік? Ды нічога. Ен умеў Толькі палежваць: то на правым баку, то на левым …

Аднойчы ветрык-падарожнік нашаптаў нуліку пра казачнага калабка.

Задумаў і Нулік паспрабаваць шчасця. Захацеў і ен Пабачыць святла ….

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваная вясёлка, а на вясёлцы сядзіць хлопчык і побач з ім нулік. Кніга насычена ілюстрацыямі, каб б маленькія чытачы маглі не толькі на слых, але і візуальна ўспрымаць і пазнаваць аб новых прыгодах нуліка. Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга прызначана для для дашкольнікаў імалодшых школьнікаў.

Марціновіч Алесь

( нар. 1946)

Алесь Марціновіч ( Аляксандр Андрэевіч Марціновіч ) роділся 18 Жніўня 1946 у вёсцы Казловічы Мінскай області — беларускі пісьменнік , крытык , журналіст , літаратуразнаўца.

Аўтар больш чым 30 кніг , у тым ліку выданняў па гісторыі для дзяцей ( «Святая Евфрасіння » (пра Ефрасінні Полацкай) , « Златавуст з Турава » (пра Кірылу Тураўскага ) , « Сімяен , сын Полацка » (пра Сімеоне Полацкім ) , « Як Гурка ворагаў громіў »(пра Язэпа Гурко ) , казак ( « Віця неслух у краіне Мурашоў » ) , літаратуразнаўчых даследаванняў ( » Іван Чыгрынаў » , « Святло чароўнага ліхтарыка : Выбраныя Старонкі гісторыі беларускай дзіцячай літаратуры » ) .

Кот, які сябраваў з камп’ютарам

Марціновіч, А.А.Кот, які сябраваў з камп’ютарам:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Алесь Марціновіч.- Мінск: Народная асвета, 2012.-84 с.: іл.

Хто з дзяцей не чуў пра Бабу Ягу? Але наўрад ці яны ведаюць, што тая лятала ў космас. А хіба не цікава даведацца пра ката, які ўмее працаваць на камп’ютары? На старонках кнігі лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь Алеся Марціновіча чакаецца сустрэча і з іншымі адметнымі героямі. Узяць хоць бы Зайца Парванае Вуха ці Лісу Былую Красу. А дзе яшчэ напаткаеш малога янота Грышу, які добраахвотна ператварыўся ў ката, — адно задавальненне. І пасмяяцца можна, і паперажываць. Дый чарговы раз задумацца над тым, што казка — нязменна жыццю падказка.

Галоўныя героі аповясці Алеся Марціновіча“Кот, які сябраваў з камп’ютарам”: гэта Сучасны кот Заяц Парванае Вуха,Ліса Былая, Краса і малый янот Грышка.

Асноўны сюжет: Автор рассказывает просовременого кота который быстро освоілся в компьютары пра яго сяброў Зайца Парванае Вуха ,Лісу Былую , Красу. А як кот хутка асвоіў кампьютер і аб тым як ён сябраваў са сваімі друзьямі і аб цудоўных пераутварэннях янота Грышкі у ката ты мой маленькі сябр даведаешся прачытаўшы аповясць Алеся Марціновіча “Кот, які сябраваў з камп’ютарам”.

33

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы на маляваны кот за кампьютэрам. Кніга насычена незвычайнымі ілюстрацыямі распавядающымі аб кампютернай технікі і, а прыгодах сучаснага ката і яго сяброў . Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга адрасавана дашкольнікам і вучням пачатковых класаў. Яна спатрэбіцца выхавацелям дзіцячых садоў і настаўнікам для класнай і пазакласнай работы.

Муравейка Іван

( нар. 1939)

Іван Андрэевіч Муравейка нарадзіўся ў вёсцы Таль Любанскага раёна ў 1921 годзе 21 кастрычніка.

Скончыў Любанскую сярэднюю школу і1939 году паступіў у Мінскі камуністычны інстытут журналістыкі.

У канцы 1939 года прызваны ў Чырвоную Армію. Ветэран Вялікай Айчыннай вайны.

Узнагароджаны Ордэнам І і ІІ ступені Вялікай Айчыннай вайны і Чырвонай зоркай і многімі медалямі.

Быў тройчы паранены.За час знаходжання ў шпіталі напісаў больш за паўсотні вершаў для дзяцей.

Сонца і вада, ў кожным яго творы – сімвал шчаслівага жыцця.

Лаўрэат рэспубліканскай літаратурнай прэміі і прэміі імя Васіля Віткі.

Член Саюза пісьменнікаў з 1953 года. Узнагароджаны медалём

Францыска Скарыны .

Растуць дзеці

Муравейка, І.А. Растуць дзеці: вершы, апавяданні, казкі, загадкі/ Іван Муравейка .- Мінск: Мастацкая літаратура, 2011.- 125 [1] с.: колер. іл.

Адзін з патрыярхаў беларускай літаратуры — а пісьменніку Івану Муравейку ўжо 90 — напісаў шмат кніг для дзяцей. Цяпер юным чытачам прапануецца выданне выбраных твораў, у якое ўключаны найлепшыя вершы, казкі, апавяданні, загадкі з кніг, што былі выдадзены ў 1955-2006 гадоў

34

Аўтар апявае чароўную родную прыроду, прывівае дзецям высакародныя чалавечыя якасці — шчырасць і сціпласць, добразычлівасць і мужнасць, любоў да стваральнай працы, да сваёй мілай Радзімы.

Асноўны сюжет: гэта цудоўныя і цікавыя рассказы, а радной прыродзе. Аўтар апявае цудоўным мастацкім словам родную прыроду і прывявае у маленькіх чытачоў любоў да радзімы. А какія кветкі калі паяўляюцца і якія лісцья любіць есць майскій жук і якія грыбы і ягады растуць у лесе і дзе якая працікая рэчка ты мой маленькі сябр даведаешся прачытаўшы цудоўную кнігу Муравейкі Івана “Растуць дзеці”.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны розныя кветкі дрэвы нашай роднай прыроды. Кніга насычана рознымі цікавымі і цудоўнымі малюнкаміі распавядающымі аб нашай чароўнай прыродзе. Кніга чытаецца цікава і захапляльна . Кніга прызначана для малодшага школьнага ўзросту.

Саковіч Павіл

( нар. 1941)

Сакович Павіл Паўлавіч нарадзіўся 24 Мая 1941 года у Оршы — паэт, прозаі к, сатирік. Напісал шмат кніг для детей в том чісле і“Вандроўкі машыніста Міколкі”.

Вандроўкі машыніста Міколкі

Саковіч, П.П. Вандроўкі машыніста Міколкі : для мал. шк. узросту / мастак А.В. Александровіч. — Мінск : Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2013. — 112 с. : іл..

У новую кнігу вядомага дзіцячага пісьменніка ўвайшлі казачная аповесць, казкі, вершаваны каляндар і загадкі.

Прыгоды і рамантыка падарожжаў, знаёмства з невядомай краінай, казачныя істоты, жывёліны і птушкі, звычайныя хлопчыкі і дзяўчынкі, якія часам самі ствараюць дзіўныя, фантастычныя сітуацыі – усё гэта чакае маленькага чытача. Творы вызначаюцца пазнавальным зместам, прасякнуты любоўю да прыроды, падсветлены цёплай усмешкай і гумарам. Аўтар умее прыкмеціць незвычайнае ў звычайным, пра што цікава пачытаць усёй сям’ёй.

35

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны галоўны герой аповясці хлопчык Мікола сасваімі сябрамі маленькімі жывёламі і птушкамі. Кніга змяшчае цікавыя малюннкі распавядаюўыя пра прыгоды і рамнтыку падарожжаў хлопчыка Міколкі і яго сяброў. Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга прызначана для малодшага школьнага ўзросту.

Чарняўскі Мікола

( нар. 1943)

Мікалай Мікалаевіч Чарняўскі ( Мікола Черняўскій ) — беларускі пісьменнік . Лаўрэат Прэміі імя Янкі Маўра 1995 года. Лаўрэат Прэміі Залаты купідон 2009 года.

Нарадзіўся 16 студзеня 1943 года ў сялянскай сям’і ў в Буда- Люшаўская Буда- Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

Мікола Чарняўскі напісаў не адзін дзясятак кніг для дзяцей . Многія вершы І казкі з іх увайшлі ў школьныя падручнікі . Ствараючы арыгінальныя творы , паэт займаецца І перакладамі . Дзякуючы яго Працы на гэтя ніве , юныя Чытач Беларусі пазнаеміліся з творамі , якія чытаюць іх равеснікі Ў Балгарыі , Польшча , Літве , Грузіі , Украіне , Малдовы , Казахстане , Азербайджане і многіх іншых краінах свету .

Чытаюць, вядома, на сваёй роднай мове. Цяпер яны загучалі і па-беларуску. А заадно і склалі кнігу “Як зрабіць вясёлым дзень”, якая нядаўна з прадмовай Алеся Карлюкевіча пабачыла свет у выдавецтве “Літаратура і Мастацтва”. У яе, як сцвярджае на пачатку кнігі аўтар, увайшлі “вершы, казкі, гумарынкі – з мнагамоўнай цуда-скрынкі”.

Усе творы з гэтай “цуда-скрынкі” перакладчык расклаў па пяці палічках: “Свеціць сонейка для ўсіх, альбо Што дзіцяці трэба”, “Як зрабіць вясёлым дзень, альбо Побач мама – родны свет”, “Усе для ўсіх, альбо Хто заўсёды ў клопаце”, “Жывы буквар, альбо Хто памог прыйсці вясне”, “Бабслей… на парэнчах, альбо Хто аб чым бядуе”. Юныя чытачы знойдуць у кнізе сур’ёзныя і жартоўныя вершы. Першыя прымусяць задумацца, другія – усміхнуцца. Галоўнае ж – беларускія хлопчыкі і дзяўчынкі акунуцца ў свет захапленняў сваіх равеснікаў з іншых краін, а заадно зразумеюць, што яны мала чым розняцца. Як кажуць, дзеці – усюды дзеці.

36

Колькі ў сонейка сяброў!

Чарняўскі, М.М. Колькі ў сонейка сяброў! : апавяданні-гумарынкі, вясёлыя вершы, скорагаворкі, лічылкі, загадкі, казкі, песні : для мал. шк. узросту / маст. У. Жук. — Мінск : Народная асвета, 2013. — 88 с. : іл.

Героі кнігі лаўрэата многіх літаратурных прэмій Міколы Чарняўскага ўзяты з жыцця. Празаічныя і вершаваныя раздзелы кнігі ўдала дапоўнены скорагаворкамі, лічылкамі, загадкамі, казкамі, песнямі.

Галоўныя героі апавядання Міколы Чарняўскага: гэта два яго малых унука Мікіта і Ангеліка.

Асноўны сюжет: цікавыя і кур’ёзныя здарэнні, што адбыліся з яго ўнукамі- здатнымі на выдумку фантазёрамі Мікіткам і Ангелінкай. А якія гэтыя здарэнні ты мой маленькі сябр даведаешся калі прачцёшь вясёлаю кнігу Міколы Чарняўскага “Колькі ў сонейка сяброў!”.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намалявана сонейка з доўгімі пры доугімі лучамі і весела ўсміхавшыеся. Кніга змяшчае цікавыя малюннкі распавядаюўыя, а цікавых і вясёлых здарэннях малянькіх дзяцей . Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга адрасавана дашкольнікам і навучэнцам пачатковых класаў, іх бацькам, выхавацелям і настаўнікам.

Якімовіч Аляксей

Беларускі празаік, драматург Аляксей Мікалаевіч Якімовіч напісаў шматцікавых і захапляльных кніх для дзетак. Гдзе маленькія чытачы вучацца цыпляні і дабрынні, чуласці і спавагі.Сярод кніх якія Аляксей Якімовіч адрасаваў дзецям. Кніга “Каб мама усміхалася” і кніга“Казкі-падказкі”.

Каб мама усміхалася

Якімовіч, А.М.Каб мама усміхалася:апавяданні, казкі, смешынкі:[для дзяцей малодшага школьнага ўзросту] / А.М. Якімовіч;[ мастак У.С. Ламасцеў].- Мінск: Народная асвета, 2012.-119,[1] с.: іл.

37

Хто загляне ў кніжку і пачытае яе, навучыцца вялікай мудрасці, цеплыні і дабрыні, чуласці і смеласці, чалавечай спагадлівасці, узаемавыручцы і многаму іншаму, з чым мы сустракаемся ў жыцці і без чаго не можам абысціся.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намалявана мама , а вакол яе дзеткі . Кніга змяшчае цікавыя малюннкі пра дзетак і іх мам. Кніга чытаецца, лёгка і цікава. Кніга адрасуецца дзецям малодшага школьнага ўзросту, а таксама настаўнікам і бацькам — усім, каго цікавіць мастацкае слова.

38

Байкі

Брандт Сяргей

( нар. 1969)

Шлях да літэраторства ў Сяргея Брандта тым больш незвычайны, што ён стаў пісьменнікам, паэтам і казачнікам толькі пасля таго, як з’ехаў з Беларусі ў Нямеччыну. Зараз ён працуе прыватным дэтэктывам, а ў свой час выкладаў у школе і займаўся многім-многім іншым. А свае вершы і казкі піша па памяці напеваў сваёй бабулі Веранікі з-пад Маладзечна.

Байка пра хітрага смаўжа, які хацеў стаць вельмі знакамітым

Брандт Сяргей. Байкі /С. Брандт; маст. М. У. Крета. –Мінск:Мастацкая літаратура, 2012. – 104 с.: іл .

Галоўныя героі: Смоўж .

У байке аўтар высмейвае на прыкладзе вужа людзей якія імкнуца да славы і знакамітасці любой цаной нават хітрасцю. Ён паказвае менавіта тых людзей на прыкладзе вужа якія ня перад чым не спыняцца так бы стаць знакамітымі.

Асноўны сюжэт :

У выпальванняў восьмай , з лесу ,

Смоўж паўзе пятлей дахаты .

Там Ён быў , як » хлопец з Прэсы» ….

Кніга аформлена маляўніча . На вокладцы намаляваны ўсе галоўныя героі баек Сяргея Брандта . Усе байкі аформлены ў вершаванай форме і носяць сатырычны характар ​​. Кніга чытаецца хутка , лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзроста.

39

Мушыныскарб

Брандт Сяргей. Байкі / С. Брандт; маст. М. У. Крета. –Мінск:Мастацкая літаратура, 2012. – 104 с.: іл .

Галоўныя героі: Муха, дзед сiвы Антось.

Автар ў байцы на прыкладзе мухi паказвае і павучае, што калі знаходзіш, альбо ёсць вялікая сума грошай альбо нейкія каштоўныя рэчы, то не трэба трэсца над імі, баяцца з імі развітвацца і прыгэтам марыць аб тым на, што ты па марнуеш своии каштоўнасці, а трэба хутчэй несці ў банк і класці на сахраннасць і пад працэнты пакуль вашыя каштоўнасці не зніклі.

Асноўны сюжэт:

Ачуняла муха, абляцела дах,

Усюды пекла зiмы старое павуцiнне.

Прысела, бо згубiла розум у снах,

На непрацуючы Даўно гадзiннiк.

Вось Каб пекла спячкi трохi адыйсцi,

Прывесцi Ў парадак cвае цельца.

I бачыць муха — штосць у куртата блiшчыць!

Напэўна скарб, бо ззяе Быццам шкельца ….

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны ўсе галоўныя героі баек Сяргея Брандта. Усе байкі аформлены ў вершаванай форме і носяць сатырычны характар. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

40

Вершы

Галіноўская Ніна

( нар. 1935)

Ніна Васільеўна Галіноўская нарадзілася 18 снежня 1935 года ў вёскі Вялікія Лазіцы Шклоўскіага раёна Магілеўскай вобласці — беларуская паэтэса.

Нарадзілася ў сялянскай сям’і. У 1955 г. скончыла Магілёўскае дашкольнае педагагічнае вучылішча. Працавала выхавацелькай дзіцячага сада .

Аўтар кніжак вершаў для дзяцей «Давайце пазнаёмімся» 1962 год, «Лясная зарадка» 1965 год, «Размова сняжынак» 1968 год, «Сяргейкаў параход» 1972 год, «Кніжчыны сябры» 1975 год, «Мой дзень» 1977 год, «Зай прагназіст» 1979 год, «Незвычайны карагод» 1986 год, «Восень едзе ў магазін» 1990 год, калектыўнага зборніка «Калі ветрык спачывае» 1985 год.

Звяры ў трамваі

Галіноўская, Н.В. Звяры ў трамваі: вершы / Ніна Галіноўская;[ іллюстрацыіАляксандры Аракяэівай].-Мінск: Мастацкая літаратура, 2013.- 45,[1] с. коляр. іл.

Звяры ў трамваі. Гэтая кніга цудоўны падарунак дзецям і бацькам. Яе напісала вядомая пісьменніца Ніна Галіноўская. Вершы, поўныя вясялосці і гарэзлівага гумару, падораць шмат радасці вам маленькія чытачы.

Галоўныя героі зборніка вершаў Ніны Галіноўскай “Звяры ў трамваі”: гэта маленькія звкрата.

Асноўны сюжет: Пацешныя і гумарныя вершы а звярятах. А якія гэта вершы і пра якіх жывёл ідзе размова ты мой маленькі сябр даведаешся калі прачытаеш зборнік вершаў Ніны Галіноўскай “Звяры ў трамваі”.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны маленькія звярата ў трамваі. Кніга змяшчае гумарныя малюнкі пра звярат. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і школьнага ўзросту.

41

Жыгуноў Алесь

За сборнік стіхов для дзяцей белорускій пісательАлександр Жыгуноў наТоржественной церемониі ўшанавання лаўрэатаў II Літаратурнай прэміі імя Петруся Броўкі победіл ў номінаціі «Літаратура для дзяцей».

Баравічок на скутары

Жыгуноў, А.Баравічок на скутары: вершы, казкі:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Алесь Жыгуноў;;[ мастак Марыя Лось].- Літаратура і мастацтва, 2012.- 21,[2] с. коляр. іл.

Баравічок на скутары. Кнігі склалі вершы і дзве казкі, галоўны герой якіх – вясёлы, цікаўны і знаходлівы Баравічок. Ад бяздумных, неразважлівых учынкаў ён прыходзіць да разумення таго, што бор трэба бараніць ад гора-грыбнікоў, якія губляць грыбніцу, і пасвойму змагаецца з імі. У вершах паэта шмат цеплыні, радасці, любові да роднай зямлі.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны баравічок на скутары . Кніга змяшчае цікавыя малюнки распавядающыя пра розныя грыбы с ядобныя и ня с ядобныя і пратоя як баравічок ратаваў свой бор .Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і школьнага ўзросту.

Зуёнак Васілій

Нарадзіўся 3 чэрвеня 1935 года ў вёсцы Мачулішча Крупскага раёна Мінскай вобласці.

Напісаў кніжкі нарысаў і замалёвак для дзяцей «Любіць прыроду — любіць Радзіму» 1962 года , «Працай славіцца чалавек» 1963 года і паэтычныя зборнікі «Вясёлы калаўрот» 1965 года , «Жылі-былі пад вадой» 1969года, «Сонечны клубочак» 1972года, «Будзем сілы набірацца» 1974года, «Шапка-ўсёвідзімка» 1983года, «Хата, поўная гасцей» 1987года.

42

Запішыце мяне ў мядзведзі

Зуёнак, В.В. Запішыце мяне ў мядзведзі : вершы : для маленькага школьнага узросту / ілюстрацыіі Раісы Цімохавай. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2013. — 55 с. : іл.

Жартоўныя, вясёлыя вершы лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь Васіля Зуёнка склалі чарговую кнігу серыі «Журавінка».

Галоўныя героі зборніка вершаў Васіля Зуёнка “Запішыце мяне ў мядзведзі”: гэта лясныя звярата: “ Мядзвець, Лясіца, Заяц, Воўк”.

Асноўны сюжет: Жартоўныя і пацешныя вершы пра лясных звярат і іх прыгоды ў лесе.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны Мадведзь ў лесе. Кніга змяшчае цікавыя малюнки распавядающыя пра лясных звяроў і іх пацешную жізнь ў лесе.Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і школьнага ўзросту.

Ігнаценка Наталля

Нарадзілася і вырасла пісацельніца ў Могілевя , а зараз жыве ў Росіі . Пісать для дзяцей Наталля Ігнаценко начіла довно . Як говоріт сама пісательніца : Вельмі люблю працаваць з дзецьмі , дзеці мяне чакаюць. Знайшла я такую ​​фішку — праз нагляднасць. То бок, у мяне казкі суправаджаюцца інсталяцыямі. Іх я раблю сама , яны вельмі яркія . Дзеці любяць , і , адпаведна , яны сядзяць , і , можна нават сказаць , што гэта як быццам міні -спектакль . Я не проста расказваю , інакш дзецям вельмі сумна будзе , я паступова адкрываю кожную скрынку. І для іх гэта сюрпрыз. І прама па сюжэце маёй казкі яны рухаюцца разам са мной , разам з скрыначкамі . Вельмі ярка праходзіць , прыгожа. А яшчэ Наталля Ігнаценко говоріт : чтоя люблю пісаць для дзяцей !

Наталля любіць пісаць для дзяцей. У казках яна стараецца звяртаць іх увагу на беражлівыя адносіны да прыроды , распавядае , як важна ўмець сябраваць і шанаваць адзін аднаго.

43

Як прафесію сабе дзеці выбіралі

Ігнаценка, Н.Як прафесію сабе дзеці выбіралі: вершы:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Пераклад з рускай мовы Раісы Баравіковай; мастак Дана Рунова. — Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2012. — 32 с.: іл.

Героі кнігі Наталлі Ігнаценкі, нягледзячы на свой яшчэ зусім юны ўзрост, ужо задумваюцца над тым, кім яны стануць, калі вырастуць. І “прымяраюць на сябе” розныя прафесіі.

Дарагі маленькі чытач!

Табе, магчыма, даводзілася чуць ад сваіх таты ці мамы, ад бабулі ці дзядулі: “Я — інжынер!” — альбо: “Я — настаўніца!”. А ў некага з тваіх сяброў тата выдатны будаўнік, а мама — доктар… Гэта іхнія самыя галоўныя “Я”, да якіх яны імкнуліся, каб займець прафесію па душы і на ўсё жыццё. А ты? Ці задумваўся калі-небудзь, кім жа станеш, як вырасцеш?

І вось ты трымаеш у руках надзвычай цікавую і вельмі карысную кніжку. Яна шмат пра што раскажа табе, а галоўнае, зможа паказаць, як знайсці ў жыцці сваё самае важнае “Я”.

І вось асноўны сюжэт аднаго із вершаў які ўвайшоў у зборнікІгнаценка Натальі “Як прафесію сабе дзеці выбіралі”.

Раіса Баравікова

*****

З самай ранняе пары

Бога, Глеб і Валя

днём суботнім у двары

дружна ў мяч гулялі.

44

Натаміўшыся як след

Адпачыць прыселі:

На траву — Барыс і Глеб,

Валя — на арэлі.

— Добра мячык паганяць, —

Адазваўся Бора. —

А вось кім хто хоча стаць,

Мы і не гаворым.

Я лічу, даўно ўжо час

Справаю заняцца

Кім жа будзе кожны з нас,

Варта разабрацца!..

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны дзеці з ваздушнымі шарыкамі ў руках.Кніга змяшчае цікавыя малюнки распавядающыя пра розныя прафессіі якія самыя лепшыя і цудоўныя. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і школьнага ўзросту.

Лукша Валянцін

( нар. 1937)

Валентин Антонович Лукша роділся . 16 ноября 1937 года в Полоцку — белорусский поэт, драматург, публицист, переводчик. Автор книг поэзии для взрослых, сборников стихов и сказок для детей. Лауреат Государственной премии Республики Беларусь, литературных премий имени П. Бровки, имени В. Витки.

Дзень-залацень

Лукша,В.Дзень-залацень: вершы, казкі:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / мастак Святлана Рыжыкава. — Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2012. — 128 с.: іл.

45

У кнігу лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь Валянціна Лукшы ўвайшлі арыгінальныя творы пра здзяйсненні, клопаты і парыванні юных гаспадароў нашай зямлі. Проза аўтара вучыць дабрыні, павазе да старэйшых і любові да Бацькаўшчыны. Творы паэта вызначае пільная назіральнасць, сакавітасць мовы, тонкі гумар.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны юныя гаспадары нашай краіны.Кніга змяшчае цікавыя малюнки распавядающыя праклопаты і парыванні юных гаспадароў нашай зямлі. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і школьнага ўзросту.

МазгоУладзімір

(нар.1959)

Уладзімір Мінавіч Мазго нарадзіўся 5 сакавіка 1959 г. у гарадскім пасёлку Зэльва Гродзенскай вобласці. Закончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Напісаў кнігі для дзяцей «Калі спрачаюцца маланкі», «Суседзі па сусвеце», «Смехапад», «Прыгоды марахода». На вершы паэта напісана шмат песень. Асобныя творы перакладзены на іншыя мовы, уключаны ў падручнікі, хрэстаматыі.

Жыўусажалцы карась

Вершы, казкі, песні, загадкі / Уладзімір Мазго; маст. Таццяна Беразенская. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2008. – 142 с.: іл.

Новую кнігу лаўрэата прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі і Літаратурнай прэміі імя Васіля Віткі, вядомага паэта Уладзіміра Мазго склалі лепшыя творы, напісаныя за трыццаць гадоў творчай дзейнасці, а таксама новыя, што друкаваліся на старонках перыядычных выданняў.

Вясёлыя і займальныя, дасціпныя і пазнавальныя казкі, вершы, песні, загадкі будуць цікавыя і карысныя не толькі школьнікам, але і бацькам і настаўнікам.

Галоўныя героі: Карасік.

Асноўны сюжэт: жыл у саженнице карась, як ён там з’явіўся і отом як ён там жыў. Што здымаючы адбывалася і як ён там плаваў ….

46

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны мядзведзь у капелюшы і рацэ які трымае ў руках залатую рыбку. Кніга абсталявана ілюстрацыямі і чытаецца лёгка, хутка і цікава.Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Маляўка Мікола

( нар.1941)

Мікола Маляўка (Мікалай Аляксандравіч Маляўка нарадзіўся 13 снежня 1941 увесцы Мікалаеўшчыны Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі паэт, перакладчык.

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1965 гаду скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1980 года — супрацоўнік часопіса «Вясёлка».

Для дзяцей выдаў кніжкі вершаў і казак «Дзед і ўнучка» у 1983 гаду, «Салодкі лядзяш» у 1986 гаду, «Як дом будавалі» у1987 гаду.

Марфутка-імянінніца

Маляўка, М. Марфутка-імянінніца. — Мінск : Мастацкая. Літаратура; 2008. — 8 с. : іл.

Галоўныя героі: кошка Марфутка.

Для маленькіх дзяцей мастакі Таццяна Беразенская і Наталля Каламейцава стварылі серыі яркіх, прыгожых і вельмі вясёлы малюнкаў, а паэт Мікола Маляўка да кожнай карцінкі напісаў вершы. Вось і выйшла

кніжка пра тое, як кошка Марфутка святкавала сваё імяніны, запрашала і частавала гасцей. Частуйцеся івы, чытайце на здароўе нашы маленькие сябры !

Асноўны сюжэт: Кошка Марфутка адзначае дзень нараджэнне. Як яна рыхтуецца, наряжаецца і запрашае гасцей. Як госці яе хвалілі і чым яна іх частавала. Вясёлае дзень нараджэнне і вясёлыя госці. Кошка хваліцца не нахваліцца ….

47

Кніга аформленна вельмі маляўнічаз цікавымі і маляўнічымі ілюстрацыямі. На кожную ілюстрацыю на пісаны вершы. На вокладцы намаляваныа галоўная гераіня кошка Марфутка ў вельмі прыгожым уборы. Кніга чытаецца хутка, цікава і важыла. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Мацвеенка Уладзімір

Вядомы дзіцячы пісьменнік, лаўрэат дзяржаўнай прэміі Янкі Маўра, Уладзімір Мацвеенка – па прафесіі ўрач-артадонт. 40 гадоў Уладзімір Іванавіч вырабляў прылады для выпраўлення дзіцячага прыкусу, а каб развесяліць сваіх маленькіх пацыентаў – пісаў жартоўныя творы. З таго часу і распачалася літаратурная дзейнасць дзіцячага пісьменніка і сатырыка.

Загадкі, сатырычныя творы і эпіграмы Уладзіміра Мацвеенкі друкаваліся ў такіх часопісах, як “Бярозка”, “Вясёлка” і “Пралеска”, у зборніках для дзяцей і юнацтва “Заранка», “Цвіце верас”. Уладзімір Іванавіч аўтар шматлікіх кніг – “Лекі без аптэкі», “Азбука ў загадках”, “Сябрынка”, “Староначкі з моўнай скарбоначкі” і інш. У сваіх кнігах паэт не толькі змяшчае лічылкі і шарады, але і тлумачыць сваім маленькім чытачам літаратурныя тэрміны, дае карысныя парады.

Займальны родны алфавіт

Мацвеенка, У. Займальны родны алфавіт : вершы, загадкі, скорагаворкі : для мал. шк. узросту. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2013. — 48 с. : іл.

Творы Уладзіміра Мацвеенкі заўсёды вылучаюцца арыгінальнасцю форм падачы матэрыялу. Не стала выключэннем і кніга «Займальны родны алфавіт». Праз вершы, загадкі і скорагаворкі юныя чытачы змогуць здзейсніць захапляючае падарожжа ў цудоўную краіну Алфавіт ад А да Я, дзе на кожнай «літарнай» станцыі іх чакае шмат незвычайных адкрыццяў.

48

Кніга аформленна вельмі маляўніча з цікавымі і маляўнічымі малюнкамі . На вокладцы намаляваны літры беларускага алфавіта ў цікавай і незвычайнай форме . На кожнаю літру ў кнізе прыведзены цікавыя малюнкі каб маленькі чытач мог не толькі на слух, але і візуальна ўспрымаць словы. Кніга чытаецца хутка, цікава і важыла. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Пазнякоў Міхась

Міхась Пазнякоў нарадзіўся ў вёсцы Заброддзе Быхаўскага раёна ў сялянскай сям»і.

Быў галоўным рэдактарам выдавецтва “Юнацтва”, часопіса “Вожык”.

Асабліва шмат Міхась Пазнякоў піша для дзяцей, прычым аўтар імкнецца праз паэтычныя творы не толькі забавіць сваіх маленькіх чытачоў, але і прывіць ім пачуццё любові да роднага краю, павагі да старэйшых, шчырасць і дабрыню.

Сорак ножак у сараканожак

Пазнякоў, М.П. Сорак ножак у сараканожак : скорагаворкі : для дзяцей мал.шк. узросту. — Мінск : Народная асвета, 2013. — 23 с.

Новую кніжку вядомага пісьменніка склалі вершаваныя скорагаворкі. Займальныя, маляўнічыя, цікавыя, яны не толькі садзейнічаюць выхаванню чуйнасці і любові да роднага слова, але і маюць адметнае пазнавальнае значэнне, узбагачаюць дзіцячую фантазію.

Кніга аформленна незвычайна і цудоўна . На вокладцы намалявана галоўная гераіня зборніка вершаў сараканожка. На кожны верш ў кнізе падабраны цікавыя малюнкі пра сараканожку. Кніга чытаецца хутка, цікава і важыла. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Сметанін Андрэй

( нар .1967)

Смятанін Андрэй Віктаравіч. Дзіцячы паэт. Нарадзіўся ў Крыме. Скончыў Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны універсітэт эканомікі і фінансаў. Жыве ў Мінску. Жанаты, два сыны (2 гады і 7 гадоў).

49

Пісаць пачаў у 2009 годзе. Член Саюза пісьменнікаў Расіі. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Член Таварыства дзіцячых і юнацкіх пісьменнікаў Расіі. Член Міжнароднага творчага аб’яднання дзіцячых аўтараў. Лаўрэат Міжнароднай літаратурнай прэміі «Залатое пяро Русі» 2010 і 2011 гг.

Лаўрэат міжнароднага літаратурнага конкурсу «Срэбны ручаёк 2011» у намінацыі «Вершы для дзяцей».

Лаўрэат IV Міжнароднага конкурсу дзіцячай і юнацкай мастацкай і навукова-папулярнай літаратуры імяні Аляксеея Міхайлавіча Талстога 2011-2012гадоўу намінацыі «Вершы для дзяцей».

Уладальнік Гран-пры і лаўрэат 1-ай ступені ў намінацыі «Літаратурная творчасць для дзяцей» II Усерасійскага адкрытага літаратурнага фестывалю-конкурсу

«Хрустальны крыніца» 2012год.

Пераможца Міжнароднага конкурсу паэтычных твораў для дзяцей «Ад 7 да 12″ 2012года.

Увайшоў у шорт-ліст конкурсу Саюза расійскіх пісьменнікаў «Дзіцячае час» 2012года .

Сустаршыня аргкамітэта першай у Рэспублікі Беларусь Спецыялізаванай выставы-кірмашу дзіцячай кнігі «Кніжкі ў штоніках».

Пацешны кошт

Сметанін Андрэй. Пацешны кошт/ А. Сметанін .- Мінск, 2010.-10с.:іл.

Галоўныя героі: рыба Мінога.

Аўтар у цікавай і вясёлай вершаванай форме расказвае пра рыбы міногі.

Асноўны сюжэт:

Вы не сустрэнеце мінога,

Каб ішла ў шэрагу не ў нагу.

Чаму?

Так, проста ног

Роўна НОЛЬ ў рыб міногаў.

У адзіночку дзень за днём …

50

Кніга аформлена маляўніча і ня звычайна з сучаснымі ня звычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць аб рыбе міногі. На вокладцы намалявана галоўная гераіня рыба Мінога ў ня звычайнай і цікавай форме. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Мой палёт

Сметанін Андрэй.Мой палёт/ А. Сметанін .- Мінск, 2010.- 14с.: іл .

Аўтар у цікавай і вясёлай вершаванай форме распавядае пра хлопчыкакаталіся на арэлях.

Асноўны сюжэт:

На арэлях я ў палёце,

Нібы лётчык у самалёце.

Я б цэлы тыдзень

Мог катацца на арэлях.

Толькі тата не дае:

Паўгадзіны — і ўвесь палёт.

Кніга аформлена маляўніча і ня звычайна з сучаснымі ня звычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць пра прыгоды хлопчыка на арэлях. На вокладцынамаляваны галоўны герой хлопчык які ляціць на арэлях. Кніга прызначаная для дзяцеймалодшага школьнага ўзросту.

Аб Космасе

Сметанін Андрэй.Аб Космасе / А. Сметанін .- Мінск, 2010.- 16с.: іл .

Аўтар у цікавай і вясёлай вершаванай форме распавядае пра хлопчыка якому надакучыла звычайная жыццё і ён захацеў яе разнастаіць палётам у космас .

Асноўны сюжэт :

Неяк будзённа жыццё праходзіць :

Сумна стала вучыцца ў школе.

Можа быць , вынікаючы новай модзе ,

У космас злётаць , развеяцца , ці што?

Кніжку тоўстую ўзяў , гартаю :

Вывучаю склад касмічны …

51

Кніга афармленнем маляўніча і ня звычайна з сучаснымі ня звычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць аб палёце хлопчыка ў космас . На вокладцы намаляваны галоўны герой хлопчык які ляціць у космас . Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Сторажава Надзея

Сторажава Надзеязаслужаная настаўніца Беларусі, шмат гадоў прысвяціла навучанню дзетак грамаце і таму добра ведае іх псіхалогію, асаблівасці ўспрымання навакольнага свету.

Першае падарожжа

Сторажава ,Н. А.Першае падарожжа: вершы, лічылкі, скороговоркі:

[ для дзяцей малодшага школьнага ўзросту] / Надзея Старажова.- Мінск: Народная асвета, 2012.-23,[1] с.

Вершы, лічылкі і скорагаворкі, уключаныя ў яе кнігу “Першае падарожжа”, — цікавыя і змястоўныя, прасякнутыя гумарам і дабрынёй.

Кніга аформлена маляўніча і цудоўна з захапляльнымі і цікавымі малюнкамі. Кніга а драсуецца дзецям дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту.

Чарняўскі Мікола

( нар. 1943)

Мікалай Мікалаевіч Чарняўскі ( Мікола Черняўскій ) — беларускі пісьменнік . Лаўрэат Прэміі імя Янкі Маўра 1995 года. Лаўрэат Прэміі Залаты купідон 2009 года.

Нарадзіўся 16 студзеня 1943 года ў сялянскай сям’і ў в Буда- Люшаўская Буда- Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

Мікола Чарняўскі напісаў не адзін дзясятак кніг для дзяцей . Многія вершы І казкі з іх увайшлі ў школьныя падручнікі . Ствараючы арыгінальныя творы , паэт займаецца І перакладамі . Дзякуючы яго Працы на гэтя ніве , юныя Чытач Беларусі пазнаеміліся з творамі , якія чытаюць іх равеснікі Ў Балгарыі , Польшча , Літве , Грузіі , Украіне , Малдовы , Казахстане , Азербайджане і многіх іншых краінах свету .

Чытаюць, вядома, на сваёй роднай мове. Цяпер яны загучалі і па-беларуску. А заадно і склалі кнігу “Як зрабіць вясёлым дзень”, якая нядаўна з прадмовай Алеся Карлюкевіча пабачыла свет у выдавецтве “Літаратура і Мастацтва”. У яе, як сцвярджае на пачатку кнігі аўтар, увайшлі “вершы, казкі, гумарынкі – з мнагамоўнай цуда-скрынкі”.

Усе творы з гэтай “цуда-скрынкі” перакладчык расклаў па пяці палічках: “Свеціць сонейка для ўсіх, альбо Што дзіцяці трэба”, “Як зрабіць вясёлым дзень, альбо Побач мама – родны свет”, “Усе для ўсіх, альбо Хто заўсёды ў клопаце”, “Жывы буквар, альбо Хто памог прыйсці вясне”, “Бабслей… на парэнчах, альбо Хто аб чым бядуе”. Юныя чытачы знойдуць у кнізе сур’ёзныя і жартоўныя вершы. Першыя прымусяць задумацца, другія – усміхнуцца. Галоўнае ж – беларускія хлопчыкі і дзяўчынкі акунуцца ў свет захапленняў сваіх равеснікаў з іншых краін, а заадно зразумеюць, што яны мала чым розняцца. Як кажуць, дзеці – усюды дзеці.

Села Мурка на падмурку

Чарняўскі, М. Села Мурка на падмурку: вершы, скарагаворкі, каламбуры, лічылкі, казкі/ Мікола Чарняўскі.- Мінск: Народная асвета; 2013.- 62 с.: коляр. іл.

Новая кніга вядомага беларускага паэта Міколы Чарняўскага цалкам адпавядае сваёй назве – яна забаўна-займальная, поўная казачных прыгод і таямніц. У ёй маленькі чытач сустрэнецца з сынамі дзядзькі Тыдня і дзядулі Года, зробіць з імі незвычайнае падарожжа па месяцах — ад студзеня да снежня.

54

У кнізе змешчана вялікая вязанка каламбураў і скорагаворак, азбука ад А да Я; нізка “Лічылак- ад суму лячылак”; а тых, хто любіць казкі,- чакае сустрэча з героямі казак паэта “Жылі-былі”, “Дзе ўзяць красоўкі для слана?” і інш. Напісаная жывой вобразнай мовай, багатая на выдумку, прасветленая цёплай усмешкай і гумарам, кніжка “Села Мурка на падмурку” адрасавана не толькі юным чытачам, але і настаўнікам, бібліятэкарам, выхавальнікам дашкольных устаноў. Карыстаючыся ёю, можна цікава, з карысцю для дзяцей правесці ўрокі роднага слова дома, у школе, у дзіцячым садку.

Кніга аформлена маляўніча і ня звычайна. На вокладцы намалявана кошка Мурка якая сядзіць на падмурку. Кніга змяшчае цікавыя малюнкі распавядаюўыя пра прыгоды сыноў Тыдня і Дзядзькі года . Кніга адрасавана не толькідзяцям малодшага школьнага ўзросту, але і настаўнікам, бібліятэкарам, выхавальнікам дашкольных устаноў.

55

Казкі

Аўласенка Генадзій

( нар.1955 )

Аўласенка , Генадзій Пятровіч савецкі і беларускі пісьменнік , паэт і драматург . Скончыў біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта . Спецыяльнасць: біёлаг , выкладчык біялогіі і хіміі. З 1984 года жыве ў горадзе Чэрвені Мінскай вобласці. У цяперашні час працуе настаўнікам біялогіі і хіміі. Жанаты. Мае дваіх дзяцей. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1999 года. Самая першая п’еса « Новыя прыгоды Калабка » заняла на першым рэспубліканскім конкурсе драматургіі 1995 года трэцяе месца сярод п’ес для дзіцячых тэатраў. На другім такім жа конкурсе 1997 года п’еса « Снегавік і Вясна » таксама заняла трэцяе месца , але ўжо сярод п’ес для лялечных тэатраў. А самым плённым стаў трэці конкурс , калі лаўрэатамі (у розных намінацыях) сталі тры п’есы , дзве дзіцячыя і адна дарослая . C 1994 па 2000 гады было напісана каля дваццаці дарослых і дзіцячых п’ес.

Затым Генадзій Аўласенка пачаў пісаць празаічныя творы . Спачатку гэта былі дзіцячыя казкі , якія друкаваліся ў « Веселкі » , « Бярозцы » ,

« лесавічку » , іншых дзіцячых часопісах. Некаторыя з гэтых казак ўвайшлі потым у зборнікі казак « Бурштынавыя пацеры » і « Вежа міру » , якія выйшлі ў « Мастацкай літаратуры » адпаведна ў 2006 і 2007 гадах. А ў выдавецтве «Літаратура і Мастацтва» ў гэты ж час былі выдадзеныя зборнікі казак «Чырвоная кніга ў казках і вершах » , «Лясная кніга ў казках і вершах » і « Блакітная кніга ў казках і вершах » , дзе сярод твораў іншых аўтараў былі і казкі аўтара .

А ў 2009-2012 гадах у выдавецтве «Літаратура і Мастацтва» выйшлі кнігі для дзяцей пра прыгоды маленькага Ветрыку з Вентылятара « Дзіўныя прыгоды маленькага Ветрыку з Вентылятара », «Новыя прыгоды Ветрыку з Вентылятара » і « Ветрык і спадарыня Зіма» .

56

Вася Лайдачкін у краіне Шкодных Звычак

Аўласенка, Г.П. Вася Лайдачкін у краіне Шкодных Звычак : казачная аповесць : для мал. шк. узросту / Генадзь Аўласенка ; маст. Алена Кійко. — Мінск : Маст. літ, 2009. — 64 с. : іл.

Галоўныя героі: Лайдачкін Вася.

Аўтар на прыкладзе Васі хоча паказать дзецем да чаго не трэба імкнуцца і кім не трэба быць. Ён пераносіць дзяцей у краіну дрэнных звычак і паказвае якую шкоду яны прыносяць.

Асноўны сюжэт: Жыў сабе хлопчык Вася. Самы звычайны хлопчык, вось Толькі мянушка ўяго была ня зусім звычайная — Лайдачкін, бо ня любіў наш Вася ні вучыцца, ні працаваць … а вось лайдачыць любіў. Таму І займеў тая ¬ кую абразлівую мянушку.

Ранішнюю зарадку Вася ніколі ня рабіў, твар і шыю мыў толькі пад маміным прымусам. A ўжо як ня хацеў ен зубы чысціць … Таму і пасябравалі з васем Лайдачкіным шкодныя звычкі. І ня простая пасябравалі, а нават ды сябе ў госці запрасілі, у країну шкоднаю звычак. Толькі позна зразумеў Вася, што трапіць у гэтую краіну лёгкая, а вось выбрацца з сам з сабою ня кожнаму пад сілу …

Кніга аформлена маляўніча, з ілюстрацыямі распавядающымі і характерезующими шкодныя звычкі. На вокладцы на маляваны галоўны герой Лайдачкін Вася. Кніга прызначана для дзяцей малодшага і сярэдняга школьнага ўзрост.

Брандт Сяргей

( нар. 1969)

Шлях да літэратарства у Сяргея Брандта тым больш незвычайны, што ён стаў пісьменнікам, паэтам і казачнікам толькі пасля таго, як з’ехаў з Беларусі ў Германію. Зараз ён працуе прыватным дэтэктывам, а ў свой час выкладаў у школе і займаўся многім-многім іншым. А свае вершы і казкі піша па памяці напеваў сваёй бабулі Веранікі з-пад Маладзечна.

57

ЯкГусьі Пятрусьратавалі Беларусь

Брандт Сяргей. Казкі / С. Брандт; маст. М. У. Крета.–Мінск :Мастацкая літаратура, 2012. – 204 с.: іл .

Галоўныя героі: Пятрусь, гусь, парося, каты, сабака і ракі.

Казка напісана ў цікавай вершаванай форме пра хлопчыка і гусака якія ратавалі Беларусь. Аўтар на прыкладзе галоўных герояў хоча паказаць на колькі смеласць, дабрыня і мужнасць важныя для фарміравання станоўчых якасцяў характару. Аўтар кажа, што Пятруся паважаюць каты, сабакі і хай жа ракі і яшчэ з ім сябруе гусь.

Асноўны сюжэт:

I На ýсю нашу Беларусь

Самы дужы пан Пятрусь.

Ен жыве ý Слуцкiм краi,

Травы розныя збiрае.

Слаýны хлопец той Пятрусь,

З ім сябруе нават Гусь.

I чужое парася

Паважае Петруся.

Паважаюць яго ракi,

Усё вакол каты, сабакi.

Пятрусь з iмi размаýляе,

Цешыць, смешыць, забаýляе ….

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны Галоўныя герояі казак. Казка напісана ў цікавай, жартаўлівай, вершаванай форме. Кніга абсталявана ілюстрацыямі і чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

58

Казка пра плотак – вясёлых малодак

Брандт Сяргей. Казкі / С. Брандт; маст. М. У. Крета. –Мінск:Мастацкая літаратура, 2012. – 204 с.: іл .

Галоўныя героі: Плоткі, бесклапотныя малодкі.

Казка напісана цікава ў жартаўлівай форме пра Плотка — Вясёлы малодкоў якія не хацелі працаваць, а толькі танцы танцаваць і весяліцца з раніцы да ночы, да так, што рака гула. Аўтар на прыкладзе гэтай казкі паказвае, што трэба працаваць і любіць сваю працу, што калі гуляць і весяліцца то гэта не да чаго добрага не прывядзе.

Асноўны сюжэт: Жылі-Былі ў рэчцы плоткі, бесклапотныя малодкі. Жылі-Былі, ня тужылі, нідзе службы не служылі, анідзе ня працавалі. Толькі танцы танцавалі.

Як пачнуць танцаваць — па ўсей рэчцы чуваць. Узнімаюць Хвалі, самі сябе хваляць. Ну, а стрэнуць каго — ня адпусцяць так Яго: у круг запрашаюць, скакаць прымушаюць …..

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны галоўнымі героі казак. Казка напісана ў цікавай, жартаўлівай, вершаванай форме. Кніга насычанна ілюстрацыямі і чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Васючэнка Пятро

(нар. 1959)

Пятро Васючэнка нардзіўся 15 лютага 1959 года у Полацку— беларускі літаратуразнавец, крытык, празаік, драматург, эсэіст, казачнік і аўтар фэнтэзі.

Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага Дзяржаўнага Універсітэта 1981года , аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы Нацыянальнай Акадэміі Наук Беларусіі 1984 года.

Аўтар кніг прозы прозы «Белы мурашнік» 1993года, «Жылі-былі паны Кубліцкі ды Заблоцкі» 1997 года, «Прыгоды аднаго губашлёпа» 1999 года , «Адлюстраванне першатвора» 2004 года, экалагічнай казкі «Каляровая затока» 2008 года,

Пастаноўкі на яго творы рабіліся ў сталічным Тэатры юнага гледача, маладзечанскім Тэатры лялек і іншых тэатрах краіны.

59

Каляровая Затока

Васючэнка, П. В. Каляровая Затока / П. В. Васючэнка. — Мінск: Маст. літ, 2000. — 158 с.:іл.

Казачныя героі Пятра Васючэнкі, адважныя рыцары і красуні-дзяўчаты, знаходзяць агульную мову з братамі нашымі меншымі, звярамі і птушкамі, сярод якіх Кура Шчабятура, конь Гарцук і кот Буркун.

І вось Пятро Васючэнка напісаў новую казку, персанажы якой жывуць у закінутым свеце, які называецца Каляровая Затока. Людзі часам забываюцца, што яны на планеце не адны. А гэтым істотам, што апынуліся ў забруджанай рэчцы, між іншым, таксама жыць хочацца… Грандыёзнай Хахулі, старой Шчупачысе, няўрымсьліваму Шчупачку, рамантычнаму Слімаку і ўедліваму Вадзяному Скарпіёну.

Галоўныя героі: Вадзяны Клоп, Шчупачыха, Шчупачок, Слімак.

Асноўны сюжэт: персанажы казачнай Аповесці — Вадзяны Клоп, Шчупачыха, Шчупачок, Слімак — жывуць у забруджанай чалавекам рэчцы. Жыхары рэчцы і ня ведаюць, што недзе ёсць празрыстыя вадаемы, Зялёныя водарасл і, блакітнае неба над паверхняй вады,але вось у Каляровай Затоцы з’яўляецца Хахуля — загадкавая, элегантная, пяшчотная, ды, на жаль, запісаная людзьмі у Чырвоным кнігу. А, што адбываецца далей ты мой маленьки сябр даведакшся калі прачцешь казкуПятроВасючэнка «Каляровая Затока».

Казка вучыць любіць прырода, шукаць выйсце з безвыходнага становішча, дапамагаць Сябрам ў бядзе.

Прачытай гэтую кнігу, дружа, і азірніся вакол сябе, у кожнай рэчцы, Возера, сажалцы, а Нават калюжыне ты знойдзеш безліч істотаў, якія нямарна прыйшлі на гэты свет …

Думай пра гэта, сябруючы, і тады ты зразумееш, што важней: чалавечай справыабо лес усяго жывога. Усё важней.

Кніга афармлена красачна з ілюстрацыямі расказывать а прыгодах галоўных герояў. На вокладцы намаляваны хлопчык які трымае ў руках шчупака. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

60

Зэкаў Анатоль ( нар. 1955)

Зэкаў Анатоль Мікалаевіч нарадзіўся 20 студзеня 1955 года у вёсцы Патапаўка Буда-Кашалёўскага раёна.

Пасля заканчэння гісторыка-філалагічнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага універсітэта 1977 годзе працаваў карэспандэнтам гомельскай раённай газеты “Маяк”.

Паэт i празаік Аляксей Зэкаў піша шмат для дзяцей. Выдаў кнігу казак «Чатыры зярняткі» 2000 год , зборнік вершаў «На арэхавам кані» 2003 год.

Не казкі пра Сашку

Зэкаў, А.М. Не казкі пра Сашку / маст. Г. Хінка-Янушкевіч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2013. — 127 с. : іл.

“Не казкі пра Сашку” — гэта мініяцюры з жыцця рэальнай дзяўчынкі, у якіх няма нічога выдуманага.

Галоўныя героіі казкі Анатоля Зэкава “Не казкі пра Сашку”: гэта маленькая дзяўчынка Саша.

Асноўны сюжэт:Маленькія мініятуры з жыцця сапраўднай дзяўчынкі Сашы.А, якія цудоўныя мініятуру пра Сашку змяшчае ўсябе гэтая цікавая кніга ты мой маленьки сябр даведакшся калі прачцешь казку Анатоля Зэкава “Не казкі пра Сашку”.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намалявана маленькая дзяўчынка Саша жуюшчая пячанюшку. Казка напісана ў цікавых, жартаўлівых і вершаваных мініяцюрах. Кніга насычанна ілюстрацыямі распавядаюшчыя пра прыгоды маленькай дзяўчыекі . Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Карлюкевіч Алесь

Алесь Мікалаевіч Карлюкевіч нарадзіўся 6 студзеня 1964 года ў вёсцы Зацітава Слабада Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — беларускі краязнаўца, літаратуразнаўца, журналіст.Скончыў аддзяленне журналістыкі Львоўскага вышэйшага ваенна-палітычнага вучылішча ў1985 гаду і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь ў2002 гаду.». Адначасова ў 2009—2011 гадах галоўны рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва». 8 лістапада 2011 года прызначаны галоўным рэдактарам газеты «Звязда». З кастрычніка 2011 года адначасова з’яўляецца старшынёй Мінскага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі.

61

Як зайка Бяляк мядзведзя Таптыгіна выратаваў

Карлюкевіч, А.Н.Як зайка Бяляк мядзведзя Таптыгіна выратаваў: казка:[ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Алесь Карлюковіч.- Мінск:Белорусская Энциклопедия, 2013.- 80 с.: іл.

Героі казак Алеся Карлюкевіча вельмі любяць падарожжы. Але часам здараецца, што ў сваіх вандроўках яны трапляюць у розные неверагодныя гісторыі. Каб выблытацца з іх, патрэбны веды з розных навук: геаграфіі, гісторыі, фальклору ды нават дакладных навук.

Запрашаем вас нашы маленькія чытачы у казачнае падарожжа па старонках кнігі «Як зайка Бяляк мядзведзя Таптыгіна выратаваў».

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны галоўныя героіі казкі мядзведь Таптыгін і зайка Беляк. Казка напісана ў цікавай, жартаўлівай і гумарной форме. Кніга насычанна ілюстрацыямі распавядаюшчая пра тоя як з зайка Бяляк мядзведзя Таптыгіна ратаваў. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

КлышкаАнатоль

( нар. 1935)

Анатоль Канстанцінавіч Клышка нарадзіўся 16 красавіка 1935 года ў вёскі Данейкі Баранавіцкі раён Брэсцкай вобл— беларускі пісьменнік.

Аўтар «Буквара» 1969 года, «Пропісаў да «Буквара» 1969года, «Пропісаў для 1 класа» 973года выйшла 18 выданняў, дапаможніка для 1 класа «Верасок» 1978года, «Чабарок» 1989года чытанка для 4 класа школ з рускай моваю навучання. Напісаў кніжкі для дзяцей «У лясах Белавежы» 1975 год , «Самая лепшая хатка» 1976год , «Вярэнька загадак» 1982 год,

Беларускія народныя казкі

Клышка, А. Беларускія народныя казкі/АнатольКлышка.-Мінск : Мастацкаялітаратура , 2013. — 44с.: іл.

Краіна казкі заўсёды дзесьці далёка — за гарамі, за лясамі…

А вось яна тут — у гэтых казках, якія сабраў і літаратурна апрацаваў вядомы букварыст, пісьменнік, заслужаны работнік культуры Рэспублікі Беларусь Анатоль Клышка.

62

Дзеці дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту даведаюцца, чаму кот мыецца пасля яды, а крот жыве пад зямлёю, як лось і ліса мяняліся нагамі, а мядзведзь, воўк і дзік задумалі займець чалавечы розум і што з гэтага выйшла. Гэты казачны свет прасякнуты прагаю справядлівасці, ён вучыць дабру, праўдзе, высокай маралі.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намаляваны мядзвець, лісіца, заяц, воўк, янот. Казка напісана ў цікавай, жартаўлівай і гумарной форме. Кніга насычанна ілюстрацыямі распавядаюшчая пра столь незвычайныя прыгоды лясных звяроў. Кніга чытаецца хутка, лёгка і цікава. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Сівец Тацянна

( нар. 1982)

Тацьцяна,Сівец — Беларуская пісьменьніца, паэтка.Нарадзілася 23 чэрвеня 1982 года ў горадзе Менску. Скончыла факультэт беларускай філялёгіі і культуры Беларускага Дзяржаўнага Педагагічнага Універсітэта імя Максіма Танка 2005 года , асьпірантуру пры Інстытуце мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі 2008 года.

Брык і Шуся шукаюць лета

Сівец Т. Брык і Шуся шукаюць лета: казка-размалёўка для дзяцей / Тацянна Сівец .-Мінск : Літаратура і Мастацтва, 2012. — 16 с.: іл.

Галоўныя героі: Брык і Шуся.

Незвычайная казка Сівец Тацянны «Брык і Шуся шукаюць лета», гэта своеасаблівая аповесць аб падарожжах лепшых сяброў якім надакучыла іх штодзённае жыццё і яны вырашаюць шукаць лета.

Асноўны сюжэт: Героі гэтае кніжкі вырашылі аднойчы, што ім надакучыла быць адзінокімі і самотнымі. Ды i ў парку, дзе яны жывуць, з кожным днём робіцца ўсё сыпучы няўтульна. Таму Брык і Шуся збіраюцца на пошукі лета! Праўда, некаторым гэтя ня падабаецца, алё нашыя героі пераадольваюць любы перашкоды. А тое, што знойдуць сябры, Можа аказацца,а Нават лепшій і цяплейшым за лета …

Хутчэй выпраўляйся ў вандроўку з Брык і Шуся і сам пра ўсё даведаешся!

63

Кніга аформлена маляўніча з ілюстрацыямі якія распавядаюць аб падарожжах Брык І Шуси. На вокладцы намаляваны варона, ліса, парасяты і Брык. Кніга адрасавана дзецям малодшага школьнага ўзросту.

ТкачоўВасiль

(нар. 1948)

Васiль Юр׳евiч Ткачоў-Беларускі пісьменнік, публіцыст, драматург. Нарадзiўся 1 студзеня 1948 года у вёсцы Гута Рагачоўскага раёна, а вырас на Быхаўшчыне ў вёсцы Іскань, куды неўзабаве пераехалі ягоныя бацькі.

Выдаў шмат кніх для дзяцей “Хітры Данік” 1975 год , “Партрэт салдата” 1984 год, “Вятрак – птушка вольная” 2003 год , “Незвычайны дыктант” 2004 год , для дарослых — “Дзень у горадзе” 1985 года , “Мой рай зямны” 1997 год , “Тратнік” 2002 год , кніга публіцыстыкі “Пахвалі пражыты дзень” 1998 год, кнігі гумару – “Смех на прызбе” 1995 год, “Карасі на пяску” 1977 год і “Крутыя хлопцы” 2001 год .

Жыла-была Елачка

Ткачоў, В.Ю. Жыла-была Елачка : п’есы-казкі : для дзяцей мал. шк. узросту. — Мінск : Народная асвета, 2013. — 112 с. : іл.

Ці задумывался лі ты мой маленькі сябр , што бывае з той Ёлачкай, якой пашчасціла стаць навагодняй прыгажуняй, пасля свята? Не? Тады звярніцеся да п’есы-казкі вядомага пісьменніка Васіля Ткачова “Жыла-была Ёлачка”, і вы атрымаеце адказ на гэта пытанне.

У кнігу ўвайшлі таксама п’есы-казкі “Добры саначнік Аўгей” і “Чарадзейны рукзачок”. Вершы да п’ес напісалі вядомыя паэты Артур Вольскі, Мікола Чарняўскі і Уладзімір Мазго.

Кніга аформлена маляўніча. На вокладцы намалявана маленькая прыгажунья Елачка з цудоўнымі шарамі і у прыгожым убранне. Кніга змяшчае цікаўныя малюнкі распавядаюўыя аб гісторыіі навагодняй прыгажунні. Кніга адрасавана дзецям малодшага школьнага ўзросту.

64

Якімовіч Аляксей

Беларускі празаік, драматург Аляксей Мікалаевіч Якімовіч напісаў шмат цікавых і захапляльных кніх для дзетак. Гдзе маленькія чытачы вучацца цыпляні і дабрынні, чуласці і спавагі.Сярод кніх якія Аляксей Якімовіч адрасаваў дзецям. Кніга “Каб мама усміхалася” і кніга“Казкі-падказкі”.

Казкі-падказкі

Якімовіч, А.М. Казкі-падказкі : для мал. шк. узросту. — Мінск : Народная асвета, 2012. — 104 с. : іл.

У кнізе сабраны незвычайныя мастацка-навуковыя казкі. Пабудаваныя ў займальнай форме, яны падказваюць чытачам, якія правілы трэба ведаць, каб правільна карыстацца мовай. Гэтыя казкі нагадваюць загадкі.

Кніга аформлена маляўніча і цудоўна з захапляльнымі і цікавымі малюнкамі.Кніга адрасуецца дзецям малодшага школьнага ўзросту. Спатрэбіцца яна і настаўнікам, і выхавацелям, і бацькам.

65

Прыгодніцкая літаратура

Бучынская Наталля

(нар. 1970)

Наталля Бучынская — дзіцячая пісьменніца. Нарадзілася 24 лютага 1970 года ў вёсцы Ідолта на Мёршчыне ў сям’і настаўнікаў. У 1993 годзе скончыла філалагічны факультэт БДУ, аддзяленне беларускай і рускай мовы і літаратуры. Першая казка была надрукаваная ў газеце “Сцяг працы” (Мёрскі р-н) ў 1986 годзе. Казкі гучалі ў радыёперадачы “Рамантыкі”, друкаваліся ў дзіцячых часопісах “Вясёлка”, “Островок”, “Городской газете”, зборніках серыі “Беларуская аўтарская казка”: “Чароўныя пацеркі”, “Вежа міру”, “Залаты талер” выдавецтва “Мастацкая літаратура”, у зборніку “Блакітная кніга ў творах беларускіх пісьменнікаў” выдавецтва “Літаратура і мастацтва”, у зборніках серыі “Школьная бібліятэка”, у “Зборніку апавяданняў для пазакласнага чытання вучняў пачатковай школы“ і “Пакліч у госці сонца”. У серыі “Казкі ХХІ стагоддзя” ў 2008 годзе выйшла кніга “Прыгоды маленькай Машынкі”, у 2012 годзе з’явіўся яе аўтарскі пераклад на рускую мову.

Прыгоды маленькай машынкі

Бучінская, Н.С. Пріключэннія маленькай машынкі: казка: [ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Наталья Бучынская; [мастак Ялена Ярмоленка].- Мінск: Мастацкая літаратура, 2012.- 76,[ 3] с.: цв.іл.

Кожнаму хлопчыку і кожнай дзяўчынцы , якія любяць машыны і мараць сесці когданибудь за руль , будзе цікава пазнаёміцца ​​з маленькай машынцы . Яна жыве ў вялікім гаражы , і ў яе ёсць свой ​​кіроўца. Разам яны вывучаюць правілы дарожнага руху , выконваюць адказныя даручэнні і трапляюць у розныя прыгоды. Вы даведаецеся , ці любіць Машынка мыцца , баіцца яна дажджу , ці ўмее спяваць , чым ласуецца і пра што марыць . Яе жыццё напоўнена рознымі адкрыццямі — дзень за днём яна пазнае чтото новае: хто ездзіць «зайцам » у аўтобусе , для чаго патрэбныя цацкі , чаму каровы не баяцца аўтамабіляў , як сябе паводзіць , калі трапляеш у корак , што перавозяць фуры , якімі будуць машыны будучыні .

                                                                                                                    66

Машынка вучыцца быць пільнай , далікатнай , уважлівай і надзейнай. Яна будзе ўдзячна вам , дарагія сябры , за ўвагу і шчырую зацікаўленасць .

Кніга аформлена маляўніча з незвычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць пра жыццё маленькай машынкі. На вокладцы на малявана маленькая машынка. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Ігнаценко Наталля

Нарадзілася і вырасла пісацельніца ў Могілевя , а зараз жыве ў Росіі . Пісать для дзяцей Наталля Ігнаценко начіла довно . Як говоріт сама пісательніца : Вельмі люблю працаваць з дзецьмі , дзеці мяне чакаюць. Знайшла я такую ​​фішку — праз нагляднасць. То бок, у мяне казкі суправаджаюцца інсталяцыямі. Іх я раблю сама , яны вельмі яркія . Дзеці любяць , і , адпаведна , яны сядзяць , і , можна нават сказаць , што гэта як быццам міні -спектакль . Я не проста расказваю , інакш дзецям вельмі сумна будзе , я паступова адкрываю кожную скрынку. І для іх гэта сюрпрыз. І прама па сюжэце маёй казкі яны рухаюцца разам са мной , разам з скрыначкамі . Вельмі ярка праходзіць , прыгожа. А яшчэ Наталля Ігнаценко говоріт : чтоя люблю пісаць для дзяцей !

Наталля любіць пісаць для дзяцей. У казках яна стараецца звяртаць іх увагу на беражлівыя адносіны да прыроды , распавядае , як важна ўмець сябраваць і шанаваць адзін аднаго.

Казачнае падарожжа з прыгодамі

Ігнаценко,Н. А.Казачнае падарожжа з прыгодамі: [ для дзяцей младшега школьнага ўзросту] / Наталья Ігнаценко; [мастак Дарья Гамарык- Чарняўская].- Мінск: Звязда, 2012.- 68,[ 3] с.: цв.іл.

У выдатна аформленую кнігу, якая ўбачыла свет у выдавецтве «Літаратура і мастацтва», увайшлі казкі ў вершах «Пра Вару і Дубавенка», «Зімовыя прыгоды двух братоў» і «Мышаняты». Казачныя Падарожжа з прыгодамі. Маленькіх чытачоў на старонках Гэтае кнігі чакаюць казачныя Падарожжа непаседлівых хлопчыкаў І дзяўчынак, маленькіх мышанят І ІХ сяброў.

67

Кніга аформлена маляўніча з незвычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць пра прыгодынепаседлівых хлопчыкаў і дзяўчынак . На вокладцы на маляваны хлопчыкі і дзяўчынкі і маленькіх мышанят. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Рублеўская Людміла

( нар. 1965)

Людміла Рублеўская (Людміла Іванаўна Шніп) нарадзилася 5 ліпеня1965 года у Мінску — беларуская паэтэса, пісьменніца, літаратурны крытык.

Нарадзілася ў сям’і служачых. Скончыла аддзяленне архітэктуры Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума 1984года . Вучылася на аддзяленні паэзіі Літаратурнага інстытута ў Маскве (1986—1987), затым перавялася на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэтаБеларускага Дзяржаўнага Універсітэта , які скончыла ў 1994 годзе. Працавала загадчыкам аддзела крытыкі ў часопісе «Першацвет», загадчыкам аддзела мовы ў газеце «Наша слова». У 1996-2003 гадах працавала ў штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва»: спачатку ў аддзеле крытыкі, з 2002 года  — рэдактарам аддзела літаратуры.

Першы верш надрукавала ў 1983 годзеі ў газеце «Знамя юнасці . Выдала кнігі казакі для дзяцей «Прыгоды мышкі Пік-Пік» 2000 года , аўтар аповесцяў «Дзеці Гамункулуса» 2000 года ,

Прыгоды мышкі Пік-Пік

Прыгоды мышкі Пік-Пік: казкі / Рублеўская, Л.І.-Мінск : Мастацкая літаратура, 2011. — 167 с.: іл.

Галоўныя героі: дзеці Веранічца і Максімка, іх бацькі, кот Пепіта, Мышка Пік-пік.

Гэта не расказ Віталія Біянкі «Мышаня Пік», а сучасная казка Рублеўскай Раісы пра прыгоды мышкі Пік-Пік. Расказывае асучасных дзецях і іх новым гадаванца які жыве ў іх пад шафай.

68

Асноўны сюжэт:

У звычайнай гарадской кватэры, у пакоі, які належыць маленькім Веранічцы і Максімку, жыве пад шафан тоўсценькая лянівая мышка. Гаспадар гэтай кватэры, мама ітата ВеранічкііМаксімкі, — Паэт. Мусіць, таму і мышка Пік-Пік ня зусім звычайны мышка, гэтак жа, як і сам з сабою сяброўка, Кот Пепіта. Казкі пра прыгоды мышкі Пік-Пік — заліхвацкая спроба прыўнесці казчны святло ў звычайнае гарадское жыццё, даць Сучасны дзецям зразумелага і блізкага ім героя. Мышка Пік-пік, як і многія юныя чытачы, ня любіць прыбіраць у сваей норцы і вельмі любіць салодкае, марыць выйграць у конкурсе прыгажосці, заняцца бізнесам, праславіцца на тэатральнай сэцне. А якія прыгоды ждуць яшчэ маленькую мышынятку ты мой маленькі сябр даведаешся калі прачцешь цікавую і захапляльную кніжку Людмімы Рублеўскай “Прыгоды мышкі Пік-Пік”.

Кніга афармленнем красачна. На вокладцы намалявана галоўная гераіня Мышка Пік-пік і кот Пепіта.

Усё прыгоды Мышкі Пік-пік расказваюцца дасціпна, з гумарам, цікава для самых маленькіх чытачоў і для дарослых. Кніга прызначанадля малодшага школьнага ўзросту.

69

Фантастыка

Аўласенка Генадзій

( нар.1955 )

Аўласенка , Генадзій Пятровіч савецкі і беларускі пісьменнік , паэт і драматург . Скончыў біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта . Спецыяльнасць: біёлаг , выкладчык біялогіі і хіміі. З 1984 года жыве ў горадзе Чэрвені Мінскай вобласці. У цяперашні час працуе настаўнікам біялогіі і хіміі. Жанаты. Мае дваіх дзяцей. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1999 года. Самая першая п’еса « Новыя прыгоды Калабка » заняла на першым рэспубліканскім конкурсе драматургіі 1995 года трэцяе месца сярод п’ес для дзіцячых тэатраў. На другім такім жа конкурсе 1997 года п’еса « Снегавік і Вясна » таксама заняла трэцяе месца , але ўжо сярод п’ес для лялечных тэатраў. А самым плённым стаў трэці конкурс , калі лаўрэатамі (у розных намінацыях) сталі тры п’есы , дзве дзіцячыя і адна дарослая . C 1994 па 2000 гады было напісана каля дваццаці дарослых і дзіцячых п’ес.

Затым Генадзій Аўласенка пачаў пісаць празаічныя творы . Спачатку гэта былі дзіцячыя казкі , якія друкаваліся ў « Веселкі » , « Бярозцы » ,

« лесавічку » , іншых дзіцячых часопісах. Некаторыя з гэтых казак ўвайшлі потым у зборнікі казак « Бурштынавыя пацеры » і « Вежа міру » , якія выйшлі ў « Мастацкай літаратуры » адпаведна ў 2006 і 2007 гадах. А ў выдавецтве «Літаратура і Мастацтва» ў гэты ж час былі выдадзеныя зборнікі казак «Чырвоная кніга ў казках і вершах » , «Лясная кніга ў казках і вершах » і « Блакітная кніга ў казках і вершах » , дзе сярод твораў іншых аўтараў былі і казкі аўтара .

А ў 2009-2012 гадах у выдавецтве «Літаратура і Мастацтва» выйшлі кнігі для дзяцей пра прыгоды маленькага Ветрыку з Вентылятара « Дзіўныя прыгоды маленькага Ветрыку з Вентылятара », «Новыя прыгоды Ветрыку з Вентылятара » і « Ветрык і спадарыня Зіма» .

70

Ветрык і гаспажа Зіма

Аўласенка Генадзій [Тэкст] :Ветрык і гаспажа Зима / Авласенка Генадый . – Мінск :Лiтаратура i Мастацтва , 2012 . – 152с. : іл .

Галоўныя героі: Ветрык, Вихрик, Зіма, Дзед Мароз.

Дадзенае выданне — трэцяя кніга-казка пра прыгоды маленькага Ветрыку з Вентылятара. Аўтар у незвычайнай, навагодні казцы распавядае пра прыгоды Ветрыку і яго сябра Віхрыка. Казка Вучыць сябраваць, быць смелым, мужным і сапраўдным сябрам.

Асноўны сюжэт: Ветрык адпраўляецца ў новае займальнае, але такое небяспечнае падарожжа — з адзінай мэтай: вярнуць свайго сябра Віхрыка, якога захапілі ў палон злыя паўночныя вятры і даставілі ў палац самой спадарыні Зімы. З дапамогай навагодняй чароўнай палачкі, падоранай яму Дзедам Марозам, Ветрык бясстрашна пранікае ў ледзяной палац Зімы і ратуе

Віхрыка ад ператварэння ў злы і халодны паўночны вецер. Ну, а на зваротным шляху Ветрык і Віхрык яшчэ прымудрыліся так правучыць двухзладзюжак, забралі ў чужую хату, што адбілі ў іх паляванне красці надоўга, а можа, і назаўсёды.

Кніга аформлена маляўніча з незвычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць пра прыгоды двух лепшых сяброў. На вокладцы на маляваныя дом а каля дома ў небе ляціць чалавек. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Новыяпрыгоды маленькага Ветрыка з Вентылятара

Аўласенка Генадзій.Новыяпрыгоды маленькага Ветрыка з Вентылятара / Авласенка Генадый. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2010.– 140 с. : іл .

Галоўныя героі: Маленькі ветрык.

Аўтар гэтай незвычайнай аповесцю — казкай хацеў расказаць дзецям пра будынак вентылятара, як ён працуе і адкуль внём бярэцца вецер.

71

Асноўны сюжэт:

Галоўны герой казачнай аповесці Генадзя Аўласенкі — маленькі Ветрык, які жыве ў вентылятары. Сам жа Вентылятар знаходзіцца ў дзіцячым садку, дзе заўсёды шумна і весела. Хлопцы ў ветрыкі душы не чакаюць. А непаседа Ветрык любіць разнастайныя прыгоды — захапляльныя, а часам нават небяспечныя. Куды толькі не закідвае нашага героя яго несуцішнае

цікаўнасць: і ў гушчар цёмнага лесу да злога і прагна Ваўку, і ў далёкую загадкавую Афрыку, і нават … у кнігу казак!

Кніга аформлена маляўніча з незвычайнымі ілюстрацыямі якія распавядаюць аб будынку вентелятора і яго працы, а таксама аб ветрыку які ў ім жыве. На вокладцы на маляваныя які ляціць хлопчык у вобразе ветрыку ў блакітнай прыбранай вопратцы. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Баравікова Раіса

( нар. 1947)

Баравікова Раіса, нарадзілася 11 мая 1947 года у вёсцы Пешкі Бярозаўскага раёна Берасцейскай вобласці ў сям’і служачага.

Пасля заканчэння Бярозаўскай сярэдняй школы 1965 года пачала працаваць у быхаўскай раённай газеце «Маяк Прыдняпроўя» літсупрацоўнікам. Скончыла аддзяленне мастацкага перакладу Літаратурнага інстытута ў Маскве 1971годзе. У 1990 годзе выдала кніжку казак і апавяданняў для дзяцей «Галенчыны «Я», альбо Планета Цікаўных Хлопчыкаў».

Казкі астранаўта: Касмічныя падарожжы беларусаў

Баравікова, Р.А. Казкі астранаўта: Касмічныя падарожжы беларусаў: Для дзяцей малодшага школьнага узросту / Раиса Ббаравикова; Мастк М. Р. Казлоу, Н. У. Сустава.-Мінск : Літаратура і Мастацтва, 2006. — 160 с.: іл .

72

Галоўныя героі: Планеты, арбіты, зоркі.

Прыгодніцкая казка Раісы Баравиковай — вядомай беларускай письменіцы, лаурята Дзяржаунай прэміі Рэспублики Беларусь даўно каханнымі маленькімі чытачміа. І Вось-чарговая кніга казак, напісана ад імя астранаута — беларуса. Дзівосны, заманлівы і таемны свет далёкіх планет адкрываецца чытачу і, вар’яцка ж, захопіць не толькі неверагоднымі прыгодамі герояў кнігі. Пісьменьніца выдала спалучыла поўны нечаканасцей святло чужых планет з блізкімі і роднымі светам нашай планеце, дзе зразумела, самы прыгожыя і добрыя пачуцці звернуты да Беларусі.

Асноўны сюжэт: Я вельмі баяўся, Што Аднойчы наступіць момант, калі адно з усіх маіх касмічных падарожжаў табары апошнім. Зразумела, гэтага моманту ня ўдалося пазбегнуць. I Вось я, поўны смутку, вяртацца Ў чарговы раз на Зямля і ведаю, Што ўжо Ніколі сам з сабою ня пакіну.

Гэтя ведаюць і ўсё астатнія члены нашага экіпажа: я саступлю месца Маладому і болыш дужаму беларусу. Камандзір, як ніхто іншы, ды мяне

асабліва ўважлівы. …

Кніга афармленнем маляўніча з незвычайнымі і цікавымі ілюстрацыямі расказывать аб будынку нашай вселенай. На вокладцы на маляваныя хлопчык на касмічным караблі, а побач з ім зайчык і кружыцца планета зямля. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Жвалеўскі Андрэй

( нар. 1970)

Жвалеўскі Андрэй нарадзіўся ў горадзе Гродна.

У 1991 годзе з адзнакай скончыў фізічны факультэт Беларускага Дзяржаўнага Універсітэта.

Першая кніга «Гарі Потер і Каменны Філосаф», напісаная ў суаўтарстве з Ігарам Мыцько, выйшла ў 2002 годзе і адразу прынесла аўтарам вядомасць. Акрамя цыкла «Гары Потер » напісаў серыю іранічных жаночых раманаў «М + Ж» (у суаўтарстве з Яўгеніяй Пастарнак), фантастычныя раманы «Майстар сурокаў» і «Майстар сілы», два дзесяткі кніг па кампутарнай графіцы і інш.

73

Вясной 2006 года Жвалеўскі і Мыцько атрымалі нацыянальную дзіцячую прэмію «Запаветная мара» у намінацыі «Самая смешная кніга» за іранічны раман жахаў «Тут вам не прычыняць ніякай шкоды».

У верасні 2007 года Жвалеўскі у суаўтарстве з Яўгеніяй Пастарнак стаў фіналістам прэміі «Пунсовыя ветразі» за рукапіс «Праўдзівая гісторыя Дзеда Мароза». У маі 2008 гэтая ж рукапіс адзначана «Малой прэміяй» на «Запаветнай мары».

Аповесць «Гімназія № 13» (у суаўтарстве з Я. Пастэрнак) стала фіналістам прэміі імя Крапівіна і заняла першае месца на фестывалі «ДАР» 2011 года.

Я хочу ў школу

Жвалеўский Андрэй [Тэкст] : Я хочу ў школу / А. Жвалеўскій .- Масква: Время, 2012.-204 с.: іл.

Галоўныя героі: Звычайныя дзеці якія ходзяць у ня звычайную школу.

Гэта фантастыка, казка і небывальшчыну. У гэтай кнізе вы не сустрэнеце іншапланецян, Бабу Ягу або, на худы канец, якія будуць размаўляць жывёл.

Затое пазнаёміцеся з дзіўнай школай, у якую вучні па раніцах бягуць з адной думкай: «Хутчэй бы!». У ёй выконваюцца самыя смелыя мары — ад палёту на паветраным шары да падарожжа на Эльбрус. У ёй няма звыклых «прадметаў» і «паралеляў», але ёсць куча праектаў і братэрства аднадумцаў. Словам, цуд, а ня школа. Аднак, як усякае цуд, яно вельмі далікатна. І ў адзін не выдатны дзень. А, что адбылося ў гэтат самы дзень ты мой маленькі сябр даведаешся калі прачтешь кніжку Андрэя Жвалеўскага “Я хочу ў школу”.

Кніга аформлена ня звычайна з цікавай вокладкай на якой на малявана не звычайная школа з вучнямі і іх прыгодамі. У кнізе маюцца ілюстрацыі якія распавядаюць у агульным аб школьным жыці і пра справы якія дзеюцца ў ёй. Кніга чытаецца цікава і захапляльна. Кніга прызначана для дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

74

Імянны паказальнік

Сметанін Андрэй. 21

Сторажава Надзея. 22

Ткачоў Васiль. 31

Чарняўскі Мікола. 9, 23

Якімовіч Аляксей. 10,32

Аўласенка Генадзій. 24,38

Бадак Алесь. 1

Баравікова Раіса.37

Брандт Сяргей. 11,25

Бучінская Наталля.33

Васькоў Уладзімір. 2

Васючэнка Пятро. 26

Галіноўская Ніна. 12

Граноўская Ганна. 3

Жвалеўскі Андрэй.38

Жыгуноў Алесь. 13

Зуёнак Васілій. 14

Зэкаў Анатоль. 27

Ігнаценка Наталля. 15,34

Карлюкевіч Алесь. 28

Квілорыя Валерый. 4

Клышка Анатоль.29

Ліпскі Уладзімір. 5

Лукша Валянцін. 16

Мазго Уладзімір. 17

Маляўка Мікола. 18

Марціновіч Алесь. 6

Мацвеенка Уладзімір. 19

Муравейка Іван. 7

Пазнякоў Міхась. 20

Рублеуская Людміла. 35

Саковіч Павіл. 8

Сівец Тацянна. 30

75




Предыдущий:

Следующий: